To wykonywanie określonych ćwiczeń z jednoczesnym otrzymywaniem informacji o pracy mięśni. Odpowiednie czujniki rejestrują ich aktywność w trakcie treningu, a pacjent obserwuje to na ekranie lub słyszy sygnały dźwiękowe. Dzięki temu łatwiej rozpoznaje, czy napina właściwe mięśnie i czy potrafi je rozluźnić. Biofeedback pomaga nauczyć się prawidłowego ćwiczenia i świadomej pracy nad kondycją mięśni dna miednicy.
Biofeedback, bulking, pesaroterapia, TOT/TVT… Te i inne nazwy przewijające się w rozmowach i tekstach o leczeniu nietrzymania moczu nie zawsze są zrozumiałe dla pacjentów. Dlatego dziś przybliżamy kilkanaście pojęć i krótko wyjaśniamy, na czym polegają poszczególne terapie stosowane w przypadku inkontynencji.
Słowniczek obejmuje ćwiczenia, leczenie farmakologiczne oraz metody zabiegowe stosowane w leczeniu nietrzymania moczu.
Biofeedback – ćwiczenia z informacją zwrotną
Bulking – ostrzykiwanie cewki moczowej
Zabieg polegający na wstrzyknięciu preparatu wypełniającego w ścianę cewki moczowej lub tkanki wokół niej. Dzięki temu jej ściany lepiej do siebie przylegają, co pomaga ograniczyć wycieki moczu podczas kaszlu, kichania czy wysiłku. Bulking stosuje się w przypadku inkontynencji wysiłkowej.
Elektrostymulacja mięśni dna miednicy
Metoda wykorzystująca niewielkie impulsy elektryczne do pobudzania mięśni dna miednicy. Impulsy przekazują odpowiednio umieszczone elektrody, na przykład sonda dopochwowa. Elektrostymulacja może wspierać rehabilitację u osób, którym trudno samodzielnie wywołać prawidłowy skurcz mięśni dna miednicy. Rodzaj zabiegu i jego parametry dobiera indywidualnie specjalista.
Estrogenoterapia miejscowa
Jest to zastosowanie estrogenów bezpośrednio w pochwie, na przykład w postaci kremu lub tabletki dopochwowej. Terapia pomaga poprawić stan tkanek zmienionych wskutek niedoboru estrogenów w organizmie po menopauzie oraz łagodzić towarzyszące temu objawy ze strony układu moczowego, w tym nietrzymanie moczu.
Fizjoterapia uroginekologiczna
Indywidualna praca nad poprawą funkcjonowania dna miednicy. Fizjoterapeuta ocenia, jak w danym przypadku pracują mięśnie, a następnie dobiera odpowiednie ćwiczenia i pomaga zmienić nawyki mogące nasilać dolegliwości. Fizjoterapia jest pojęciem szerszym niż ćwiczenia Kegla. Z tego typu rehabilitacji dna miednicy korzystają zarówno kobiety, jak i mężczyźni z nietrzymaniem moczu.
Laseroterapia
To zabieg, podczas którego głowica lasera wprowadzona do pochwy emituje energię. Jej oddziaływanie na tkanki ma pobudzać ich przebudowę, a w założeniu poprawiać podparcie cewki moczowej. Laseroterapia nie jest jednak standardowym leczeniem nietrzymania moczu. Brakuje wystarczających dowodów na jej trwałą skuteczność.
Leki antycholinergiczne / antymuskarynowe
To grupa leków, które osłabiają działanie sygnałów pobudzających pęcherz moczowy do skurczu. Dzięki temu mogą zmniejszać nagłe parcia na mocz, częstomocz i wycieki związane z parciem. Stosuje się je w przypadku pęcherza nadreaktywnego.
Leki beta-3-adrenergiczne – agoniści receptorów β3
Kolejna grupa leków stosowanych przy pęcherzu nadreaktywnym. Pomagają one mięśniowi pęcherza rozluźnić się w czasie, gdy gromadzi się w nim mocz, co może ograniczać częstomocz, parcia naglące i towarzyszące im wycieki.
Neuromodulacja nerwów krzyżowych
To wpływanie na sygnały nerwowe uczestniczące w sterowaniu pęcherzem. Niewielki stymulator wysyła impulsy elektryczne przez elektrodę umieszczoną w pobliżu nerwu krzyżowego. Metodę można rozważać między innymi przy uporczywym naglącym nietrzymaniu moczu, gdy inne sposoby leczenia nie pomagają dostatecznie.
Pesaroterapia
Polega na umieszczeniu w pochwie odpowiednio dobranej wkładki, czyli pesara. W leczeniu wysiłkowego NTM wykorzystuje się modele zapewniające podparcie okolicy cewki moczowej, co może ograniczać popuszczanie moczu podczas ruchu, kaszlu czy kichania. Pesar działa mechanicznie, nie chłonie moczu. Jego rodzaj i rozmiar dobiera specjalista.
Sztuczny zwieracz cewki moczowej
To jest wszczepiane operacyjnie urządzenie, które pomaga utrzymywać mocz w pęcherzu, gdy naturalny zwieracz nie działa prawidłowo. W typowym rozwiązaniu mankiet otacza cewkę i wywiera na nią ucisk. Aby oddać mocz, pacjent uruchamia niewielką pompkę, która czasowo zwalnia ucisk. Takie leczenie rozważa się w wybranych przypadkach nasilonego nietrzymania moczu wynikającego z niewydolności zwieracza.
Toksyna botulinowa – ostrzykiwanie pęcherza
Zabieg polegający na podaniu leku w mięsień opróżniający pęcherz (wypieracz). Toksyna botulinowa ogranicza jego nadmierną aktywność, dzięki czemu może zmniejszać parcia naglące i związane z nimi wycieki moczu. Jej działanie jest czasowe, dlatego dla podtrzymania efektu zabieg zwykle trzeba powtarzać. W odróżnieniu od bulkingu ostrzykiwanie pęcherza nie poprawia mechanicznego zamykania cewki, lecz ogranicza nadmierną aktywność pęcherza.
TOT/TVT – taśmy podcewkowe
Wąskie taśmy wszczepiane pod cewkę moczową, aby zapewnić jej podparcie. Pomagają zapobiegać wyciekom moczu przy kaszlu, kichaniu i wysiłku. Stosuje się je w operacyjnym leczeniu wysiłkowego NTM u kobiet. Techniki różnią się drogą przeprowadzenia taśmy – w przypadku TOT prowadzi się ją przez otwory zasłonowe miednicy, a w klasycznej TVT – za spojeniem łonowym.
Trening Kegla
Są to ćwiczenia mięśni dna miednicy wspierających narządy miednicy i pomagających utrzymać mocz. Trening polega na świadomym napinaniu i rozluźnianiu odpowiednich struktur mięśniowych, według indywidualnie dobranego planu. Ważne są siła, wytrzymałość, ale też koordynacja i umiejętność odpuszczenia napięcia. Samo częste „zaciskanie” nie zawsze pomaga – przy nadmiernie napiętych mięśniach potrzebna może być przede wszystkim nauka ich rozluźniania.
Trening pęcherza
To stopniowe uczenie się kontroli nad parciem i rytmem oddawania moczu. Obejmuje ustalony plan wizyt w toalecie oraz ostrożne wydłużanie odstępów między nimi, dopasowane do możliwości pacjenta. Pomaga zwłaszcza osobom z parciami naglącymi. Nie polega na przetrzymywaniu moczu za wszelką cenę ani do bólu – chodzi tu o stopniową zmianę nawyków, często przy wsparciu dzienniczka mikcji.
Więcej o nagłym parciu na mocz ➜
Zobacz też: