Oparzenia u dzieci – co trzeba wiedzieć

Oparzenie oparzeniu nierówne. I wcale nie chodzi tu tylko o różne okoliczności powstawania takich ran (oparzenia słoneczne, chemiczne czy inne), różne stopnie oparzeń, ale także o to, czy dotyczą one osoby dorosłej, czy bardzo delikatnej skóry dziecka. Oto, co warto wiedzieć na temat oparzeń u dzieci.

Skóra dzieci jest narządem o wiele bardziej wrażliwym na oparzenia, niż skóra dorosłego człowieka, która jest po prostu grubsza. Im dziecko jest młodsze, tym jego skóra jest cieńsza i delikatniejsza, a obrażenia tego typu groźniejsze. I to trzeba zawsze mieć na uwadze – zarówno wprowadzając działania profilaktyczne, jak i udzielając pierwszej pomocy, oraz oceniając stopień oparzenia u dziecka, gdy już doszło do nieszczęśliwego wypadku. A zdarza się to niestety bardzo często. Jak pokazują statystyki, tak zwane obrażenia domowe to właśnie głównie oparzenia, z czego znaczna ich część dotyczy kilkuletnich dzieci. W grupie do lat trzech to zazwyczaj poparzenia gorącym płynem...

U dzieci o wiele łatwiej niż u dorosłych o oparzenia głębsze. Oznacza to, że dokładnie ten sam czynnik w tym samym czasie u dorosłego człowieka może spowodować prawie niezauważalne oparzenie I stopnia, a u małego dziecka oparzenie II stopnia. Energia cieplna ma tu krótszą drogę w głąb, bo tkanki podskórnej u takiego maluszka jest niewiele,
a warstwa naskórka jest bardzo cienka. Głębokość oparzenia u dziecka określa się, tak samo jak u dorosłych poszkodowanych, w stopniach.

• Oparzenie I stopnia u dziecka to bardzo częsty uraz domowy, następujący zazwyczaj na skutek krótkotrwałego kontaktu skóry z jakimś gorącym przedmiotem. Latem często też zdarzają się u dzieci oparzenia słoneczne podobnej głębokości. To stosunkowo lekkie rany, w których uszczerbku doznaje tylko naskórek. Dziecko odczuwa ból/pieczenie, skóra jest wrażliwa i zaczerwieniona. Problem ustępuje zazwyczaj po kilku dniach.
• Oparzenie II stopnia u dziecka jest poważniejsze, ponieważ dotyczy także skóry właściwej (w przypadku oparzenia IIa tylko jej części, przy IIb natomiast całej grubości). W tej grupie znajdują się między innymi poparzenia wrzątkiem. W wariancie „a” dziecko odczuwa silny ból, a na mocno czerwonej skórze pojawiają się pęcherze. Takie oparzenie goi się kilkanaście dni. Wariant „b” boli mniej (ze względu na uszkodzenia zakończeń nerwowych), ale regeneracja po takim urazie może trwać kilka tygodni i pozostawić na skórze brzydkie blizny.
• Oparzenie III/IV stopnia u dziecka obejmuje to, co znajduje się jeszcze głębiej w ciele – pod skórą właściwą, czyli na przykład struktury mięśniowe czy kości. Uszkodzeniom ulegają w tym przypadku oczywiście także nerwy i naczynia krwionośne. Takie urazy odnosi się na przykład w kontakcie z ogniem. Skóra ma nienaturalny kolor, jest bardzo sucha i twarda (niekiedy zwęglona). Dziecko nie czuje bólu. Rany goją się miesiącami, a czasami i to nie wystarcza. Po takich oparzeniach pozostają blizny. Bywa, że niezbędny jest przeszczep skóry.

Rozległość oparzenia u dziecka określa się podobnymi sposobami, jak u dorosłych – na przykład, posiłkując się regułą dłoni, według której – orientacyjnie – wielkość dłoni osoby poparzonej (nie licząc palców) stanowi mniej więcej 1% powierzchni jej ciała.

Jeśli chodzi o inne metody uwzględniające sztywny podział procentowy i określone liczby przypisane poszczególnym częściom ciała (jak choćby w najbardziej znanej chyba regule dziewiątek Wallace'a), proporcje w przypadku najmłodszych dzieci (do wieku przedszkolnego włącznie) są nieco inne, niż u osób dorosłych. Tu stosuje się raczej regułę piątek, gdzie przyjmuje się, że głowa dziecka stanowi 20% powierzchni ciała, każda z kończyn 10%, tułów z przodu 20% i z tyłu 20%.

Co robić, gdy dziecko się oparzy? Nie panikować – działać! Zlikwidować bezpośrednie zagrożenie, które wywołało (lub nadaj wywołuje uraz), schłodzić letnią wodą oparzone miejsce (najlepiej trzymać kilkanaście minut pod kranem) i zaaplikować opatrunek hydrożelowy na oparzenia (do stopnia IIb włącznie). Przyniesie dziecku ulgę, złagodzi ból i zapewni ranie chłodzenie oraz niezbędną do procesu gojenia wilgoć, a także zabezpieczy ją przed negatywnym wpływem czynników zewnętrznych (na przykład przed bakteriami).

***

W zależności od oceny oparzenia u dziecka (jego głębokości i rozległości, a także lokalizacji), oraz wieku malucha, należy zdecydować, czy potrzebna jest specjalistyczna pomoc. Nawet lekkie, powierzchniowe oparzenia I stopnia, jeśli obejmują więcej niż 10% powierzchni ciała dziecka, mogą wymagać interwencji lekarskiej i hospitalizacji. Podobnie, jak oparzenia niewielkie, ale za to bardzo głębokie, czy na przykład te w obrębie twarzy lub jakiekolwiek urazy u noworodka.