Nietrzymanie moczu w ciąży – czy to minie po rozwiązaniu?

Za kontrolę oddawania moczu odpowiada między innymi dno miednicy – grupa mięśni i tkanek podtrzymujących pęcherz, macicę oraz inne narządy znajdujące się w jej obrębie. W czasie ciąży na te struktury działa kilka czynników jednocześnie.

• Po pierwsze, rosnąca macica stopniowo zwiększa nacisk na pęcherz moczowy. Im bardziej zaawansowana ciąża, tym mniej miejsca pozostaje dla pęcherza, który szybciej się wypełnia i częściej wysyła sygnał o potrzebie skorzystania z toalety.
• Po drugie, zmiany hormonalne wpływają na tkanki i mięśnie. Organizm przygotowuje się do porodu, dlatego wszystko staje się bardziej elastyczne. Niestety może to oznaczać również nieco słabsze podparcie dla narządów miednicy i pęcherza.
• Po trzecie, zwiększa się masa ciała, a wraz z nią obciążenie mięśni dna miednicy. Każdy dodatkowy kilogram oznacza większą pracę dla struktur odpowiedzialnych za utrzymanie prawidłowego zamknięcia cewki moczowej.

Najczęściej efektem tych zmian jest wysiłkowe nietrzymanie moczu w ciąży, czyli wyciek pojawiający się podczas wzrostu ciśnienia w jamie brzusznej – na przykład przy kichaniu, śmiechu, podnoszeniu ciężkich przedmiotów czy zmianie pozycji ciała.

Przeczytaj: jakie są rodzaje NTM.

Nietrzymanie moczu w ciąży jest częstsze, niż mogłoby się wydawać. Problemy z trzymaniem moczu mogą pojawiać się nawet u 30-60% ciężarnych (ryzyko wzrasta wraz z kolejnymi trymestrami oraz w kolejnych ciążach). Szacunki nie są precyzyjne, bo wiele kobiet nie zgłasza swoich objawów lekarzowi czy położnej, uznając temat za wstydliwy i/lub nieunikniony w ciąży.

W wielu przypadkach tak. U znacznej części pań objawy nietrzymania moczu wyraźnie zmniejszają się lub całkowicie ustępują w ciągu kilku tygodni albo miesięcy od dnia porodu. Po rozwiązaniu znika nacisk wywierany przez obkurczającą się macicę na pęcherz, a poziom hormonów stopniowo wraca do stanu sprzed ciąży. Nie oznacza to jednak, że problem zawsze znika samoczynnie.

Ciąża i poród – szczególnie poród siłami natury – mogą prowadzić do rozciągnięcia i/lub osłabienia mięśni dna miednicy. U części kobiet skutkuje to utrzymywaniem się objawów nietrzymania moczu także po zakończeniu połogu. Ryzyko przewlekłych problemów tego typu jest większe między innymi u kobiet po porodach zabiegowych, po porodach, w trakcie których na świat przychodzą duże dzieci, w przypadku ciąż mnogich oraz u tych pań, które już przed ciążą miały epizody popuszczania moczu.

Jeżeli nietrzymanie moczu w ciąży jest nasilone, najlepiej porozmawiać o tym z lekarzem prowadzącym lub jeszcze przed rozwiązaniem zgłosić się do fizjoterapeuty uroginekologicznego.

Po porodzie natomiast konsultacja ze specjalistą jest szczególnie wskazana, gdy: wycieki moczu utrzymują się dłużej niż kilka miesięcy, gdy problem stopniowo się nasila zamiast ustępować, gdy pojawia się uczucie ciężkości lub obniżania narządów miednicy. Wczesna interwencja często pozwala uniknąć utrwalenia dolegliwości.

Najważniejszym elementem profilaktyki i leczenia jest odpowiedni trening mięśni dna miednicy. Nie chodzi jednak o przypadkowe „zaciskanie mięśni”, ale o prawidłowo dobrane ćwiczenia wykonywane pod okiem specjalisty.

Pomocne mogą być również: unikanie przewlekłych zaparć, kontrola przyrostu masy ciała w ciąży – zgodnie z zaleceniami lekarza, leczenie przewlekłego kaszlu, regularna aktywność fizyczna (dostosowana oczywiście do ciąży), prawidłowe nawyki toaletowe (nie należy przeć na siłę podczas oddawania moczu czy stolca, nie powinno się oddawać moczu „na zapas”, nie wolno też zatrzymywać strumienia moczu – ćwiczenie „stop-flow” to stary, szkodliwy mit).

W ramach działań profilaktycznych warto także pamiętać o tym, aby zawsze kichać/kasłać przy wyprostowanej sylwetce ciała, z głową i tułowiem skręconymi w bok. Dzięki temu siła tłoczni brzusznej nie uderza podczas kichnięcia czy kaszlu bezpośrednio w dół, w stronę pęcherza. Chroniąc mięśnie brzucha, jak i dno miednicy przed nagłym skokiem ciśnienia, dobrze także wstawać przez bok, co oznacza, że leżąc na łóżku, najpierw najlepiej przekręcić się na bok, a potem dopiero odepchnąć rękami do pozycji siedzącej.

Zobacz: cesarskie cięcie – co zabrać do szpitala?