Zaparcia a parcie na pęcherz – dlaczego jelita mogą wpływać na nietrzymanie moczu

Pęcherz moczowy i końcowy odcinek jelita grubego leżą w bezpośrednim sąsiedztwie. Kiedy cierpimy na przewlekłe zaparcia, zalegające masy kałowe powodują, że odbytnica staje się nienaturalnie wypełniona i powiększona. Taki „balon” wewnątrz miednicy wywiera fizyczny ucisk na tylną ścianę pęcherza. Co to oznacza w praktyce?

• Zmniejszenie pojemności – pęcherz nie może się w pełni rozkurczyć i wypełnić moczem, bo „ściana” za nim jest twarda i nieruchoma. Efektem może być częstomocz (biega się do łazienki nawet przy stosunkowo niewielkiej ilości płynu w pęcherzu).
• Mechaniczne drażnienie – ucisk stymuluje receptory w ścianie pęcherza, wysyłając do mózgu fałszywy sygnał, że natychmiast trzeba oddać mocz. To prosta droga do nasilenia objawów parć naglących.

Przeczytaj: zaparcia a NTM.

Największym zagrożeniem płynącym z zaparć nie jest jednak sam ucisk, ale to, co robimy, by się ich pozbyć. Mowa o parciu na bezdechu przy próbach oddania stolca.

Mięśnie dna miednicy są jak hamak, który podtrzymuje narządy. Podczas silnego parcia w toalecie, ciśnienie wewnątrz jamy brzusznej drastycznie rośnie. To ogromna siła, która spycha narządy i mięśnie w dół, rozciągając je i osłabiając. Jeśli więc codziennie borykamy się z zaparciami, mięśnie dna miednicy stają się niewydolne. Osłabiony aparat podtrzymujący cewkę moczową nie jest w stanie zamknąć jej szczelnie w sytuacjach takich jak kichnięcie, kaszel czy na przykład podskok. W ten sposób zaparcia stają się bezpośrednią przyczyną lub czynnikiem nasilającym wysiłkowe nietrzymanie moczu.

Pęcherz i jelita to nie tylko sąsiedzi w sensie fizycznym – to także „rodzeństwo” pod względem układu nerwowego unerwiane przez te same sploty nerwowe wychodzące z odcinka krzyżowego kręgosłupa. Przewlekły stan zapalny lub drażnienie mechaniczne wynikające z zalegających mas kałowych może powodować tak zwany szum informacyjny w układzie nerwowym. Mózg otrzymuje wtedy sprzeczne lub nadmiarowe sygnały, co często prowadzi do nadreaktywności pęcherza. U pacjentów z uregulowaną pracą jelit, pęcherz znacznie szybciej reaguje na leczenie farmakologiczne i fizjoterapię.

Pacjenci z nietrzymaniem moczu często popełniają fatalny w skutkach błąd – przestają pić wodę, mając nadzieję, że mniejsza ilość płynów ograniczy wycieki. To pułapka. Odwodniony organizm odzyskuje wodę z treści jelitowej, co prowadzi do twardych stolców i... zaparć. Zaparcia z kolei nasilają parcia na pęcherz moczowy i osłabiają mięśnie. Dodatkowo, zagęszczony mocz silniej drażni śluzówkę pęcherza, potęgując ból i dyskomfort.

Aby skutecznie walczyć z inkontynencją, trzeba zadbać i o pęcherz i o jelita. Oto 10 złotych zasad:

1. Mądre nawadnianie organizmu – pij minimum 2 litry płynów dziennie (małymi łykami, regularnie); unikaj nadmiaru kofeiny i napojów gazowanych, które drażnią pęcherz.
2. Błonnik to sojusznik – spożywaj warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty, które pomagają utrzymać odpowiednią konsystencję stolca.
3. Prawidłowa pozycja w toalecie – podczas wypróżniania używaj podnóżka pod stopy (kolana muszą znajdować się powyżej linii bioder). Taka pozycja pozwala na wypróżnienie bez zbędnego parcia.
4. Żadnego kucania nad deską – oddając mocz, siadaj (mikcja „na narciarza” powoduje napięcie mięśni dna miednicy, co uniemożliwia pełne opróżnienie pęcherza).
5. Oddech podczas wypróżniania – nigdy nie wstrzymuj oddechu przy próbie oddania stolca. Staraj się „wydmuchiwać” stolec, rozluźniając szczękę i brzuch.
6. Ruch to zdrowie dla jelit – ruszaj się (nawet zaledwie 20-minutowy spacer pobudza perystaltykę jelit i zapobiega zastojom).
7. Słuchanie swojego ciała – nie ignoruj potrzeby pójścia do toalety (przetrzymywanie stolca prowadzi do jego twardnienia i powstawania zaparć nawykowych).
8. Konsultacja z fizjoterapeutą – jeśli masz problem z rozluźnieniem mięśni dna miednicy, fizjoterapeuta uroginekologiczny może nauczyć cię odpowiednich technik relaksacji i pracy z oddechem.
9. Rytm jest ważny – staraj się wypracować stałe pory wizyt w toalecie, na przykład zawsze rano po wypiciu szklanki ciepłej wody.
10. Parcia „na zapas” są złe – nie chodź do toalety „na wszelki wypadek” (przykładowo przed wyjściem z domu), jeśli nie czujesz potrzeby. To uczy pęcherz złych nawyków.

***

Walka z nietrzymaniem moczu to nie tylko ćwiczenia mięśni dna miednicy. To całościowe spojrzenie na funkcjonowanie organizmu. Uregulowanie pracy jelit jest często brakującym elementem układanki, który pozwala na trwałe odzyskanie kontroli nad pęcherzem. Warto pamiętać, że jelita i pęcherz to zespół, który musi być „dobrze zgrany”. Dbając o jeden narząd, pomaga się drugiemu.