IAD – zapalenie skóry związane z inkontynencją

Dla wielu osób zmagających się z nietrzymaniem moczu codzienne funkcjonowanie to ciągła walka o komfort i dyskrecję. Skupiamy się na chłonności wkładek, neutralizacji zapachu i logistyce wyjścia z domu. Tymczasem w cieniu tych wyzwań czai się przeciwnik, który potrafi zamienić życie w bolesny koszmar. To IAD, Incontinence-Associated Dermatitis, czyli zapalenie skóry związane z inkontynencją – bolesne podrażnienie okolic intymnych wywołane kontaktem z moczem.

Potocznie nazywamy je odparzeniem, ale termin ten w ogóle nie oddaje powagi sytuacji. IAD to nie tylko zaczerwienienie skóry – to chemiczne uszkodzenie bariery ochronnej naszego organizmu, które – zaniedbane – otwiera wrota dla groźnych infekcji i trudnych do wyleczenia ran.

Skóra ludzka kocha kwaśne pH. Taki odczyn stanowi naturalny płaszcz ochronny, który zabija bakterie i grzyby. Mocz, zwłaszcza ten pozostający w kontakcie z powietrzem wewnątrz produktu chłonnego (wkładki czy pieluchomajtek), ulega rozkładowi. Bakterie produkują ureazę, która rozkłada mocznik do amoniaku. W efekcie pH skóry gwałtownie rośnie, stając się zasadowym. W takim środowisku enzymy skórne (proteazy i lipazy) zaczynają trawić... skórę. Naskórek pęcznieje, traci szczelność, a bariera lipidowa zostaje wypłukana. Nasza skóra staje się bezbronna niczym papier namoczony w wodzie. Każde potarcie, każdy ruch nogą powoduje mikrourazy, które szybko zmieniają się w sączące się nadżerki.

Przeczytaj: pielęgnacja okolic intymnych i zdrowa skóra przy NTM.

Niekiedy zapalenie skóry związane z inkontynencją mylone jest z odleżynami, jednak to dwie różne dolegliwości. Odleżyna powstaje na skutek ucisku i niedokrwienia tkanki od wewnątrz, natomiast IAD rozwija się w wyniku uszkodzeń skóry z zewnątrz (z powodu wilgoci i działania określonych związków chemicznych). Odleżyny mają dość regularne kształty, ciemny kolor i pojawiają się głównie tam, gdzie kość mocno naciska na podłoże. IAD jest raczej „rozlane” na skórze, a rany są jaskrawoczerwone, nieco lśniące i wilgotne. Dlaczego to rozróżnienie jest tak ważne? Ponieważ w przypadku IAD nie pomoże sam materac przeciwodleżynowy. Tu, poza zapewnieniem właściwej higieny, musimy zadbać o odpowiednią chemię skóry.

Czytaj więcej o profilaktyce odleżyn u osób leżących.

Jeśli chcemy wygrać z zapaleniem skóry związanym z inkontynencją, musimy wdrożyć rygorystyczny protokół pielęgnacyjny okolicy krocza.

Nie używamy do tego zwykłego mydła, ale specjalistycznych produktów myjących o odpowiednim dla skóry pH. Dobrze sprawdzają się różnego rodzaju pianki i emulsje do stosowania bez wody. Myjąc podrażnioną skórę pamiętajmy, aby jej nie pocierać (lepsza jest metoda „dotykowa”). Podczas czynności higienicznych nie używamy też szorstkich gąbek, a jedynie delikatnych, jednorazowych myjek.

Odkryj kosmetyki do mycia bez wody.

To ważny etap. Musimy stworzyć „tarczę” między skórą a moczem. W tym celu sięgajmy po kremy zawierające tlenek cynku, ale stosujmy je mądrze. Zbyt gruba warstwa takiego preparatu może dać efekt skorupy, pod którą będą się mnożyć bakterie, a dodatkowo pozatykamy pory w pieluchomajtkach, sprawiając, że mocz zamiast wsiąkać w głąb produktu będzie spływać po wierzchu. Zalecane, trwałe i wygodne w aplikacji są płynne preparaty barierowe. To zazwyczaj spraye lub aplikatory, które budują na skórze niewidoczną, oddychającą folię (polimery) wytrzymującą nawet kilka myć i niebrudzącą pościeli ani ubrań.

Ponieważ regenerująca się skóra potrzebuje stymulacji, szukajmy preparatów z argininą, alantoiną i pantenolem. Jeśli skóra jest bardzo sucha, pomocne będą emolienty z ceramidami.

W temacie łagodzenia objawów zapalenia skóry związanego z nietrzymaniem moczu ciągle jeszcze pokutuje wiele mitów, przez które często popełniamy błędy. Warto zatem zapamiętać, czego nie wolno robić, aby nie szkodzić dodatkowo już podrażnionej skórze.

• Zasypywanie ran proszkiem – wszelkie talki i pudry w połączeniu z moczem tworzą „ciasto”, które wchodzi w załamania skóry i działa jak papier ścierny.
• Suszenie skóry suszarką – wysoka temperatura dodatkowo uszkadza podrażniony naskórek i wysusza go, co prowadzi do bolesnych pęknięć.
• Odkażanie spirytusem lub wodą utlenioną – to substancje cytotoksyczne (zabijają nowo powstające komórki), dlatego nie nadają się do stosowania na zaczerwienioną skórę w okolicach intymnych.
• Stosowanie ceratowych podkładów na łóżku – brak dopływu powietrza to prosta droga do „ugotowania” skóry w miejscach intymnych. Stosuje się wyłącznie podkłady oddychające.

Zobacz: pielęgnacja miejsc intymnych u osób z inkontynencją.

Wilgotne i ciepłe środowisko okolic intymnych to raj dla drożdżaków (Candida albicans). Jeśli więc zauważymy na obrzeżach zaczerwienienia małe, czerwone kropki lub biały, serowaty nalot, możemy być pewni, że samo smarowanie kremem ochronnym już nie pomoże. To moment, w którym do leczenia IAD należy włączyć odpowiednie preparaty przeciwgrzybicze (dostępne zazwyczaj na receptę). Ignorowanie takiej infekcji może doprowadzić do uogólnionego zapalenia skóry, a nawet – w skrajnych przypadkach – do posocznicy u osób wyniszczonych, z obniżoną odpornością.

Zapalenia skóry związanego z inkontynencją można uniknąć – IAD nie jest wpisane w los każdej osoby z nietrzymaniem moczu. To powikłanie, któremu się skutecznie zapobiega, dbając o właściwą higienę i pielęgnację krocza.

Jak dbać o higienę intymną przy nietrzymaniu moczu.

Nie, to zapalenie skóry o podłożu chemicznym i mechanicznym. Towarzyszące mu infekcje grzybicze mogą jednak przenosić się na drugą osobę przy nieprzestrzeganiu zasad higieny.

Zasada jest prosta – tak często, jak to konieczne, ale nie rzadziej niż 4-5 razy na dobę, nawet jeśli wskaźnik wilgoci nie jest w pełni zabarwiony. Kał należy usuwać natychmiast – jest on znacznie bardziej agresywny dla skóry krocza niż sam mocz.

Tak! Bardzo skoncentrowany mocz (gdy mało pijemy) ma o wiele silniejsze działanie drażniące. Prawidłowe nawodnienie organizmu „rozcieńcza” agresywną chemię moczu.