Zwykła maszynka do golenia, prowadzona delikatnie po skórze, sama w sobie rzadko szkodzi znamionom – pod warunkiem, że są płaskie, a te wypukłe po prostu omijamy. Problem pojawia się, gdy ktoś próbuje zgolić włos rosnący bezpośrednio ze znamienia i zawadza o nie ostrzem. Skaleczenie zmiany potrafi krwawić zaskakująco długo i intensywnie, bo tkanka ta może być dobrze unaczyniona. Krwawienie należy zatamować przez kilkuminutowy, ciągły ucisk jałowym gazikiem. Ranę, mimo że niewielka, trzeba potem koniecznie zabezpieczyć plastrem z opatrunkiem. Jeśli chcemy pozbyć się włosa wyrastającego ze znamienia wypukłego, najbezpieczniej jest po prostu przyciąć go delikatnie nożyczkami przy powierzchni skóry.
Znamiona na skórze ma niemal każdy z nas – w różnych miejscach na ciele, mniejsze, większe, jaśniejsze, ciemniejsze, czasem z włoskiem wyrastającym ze środka. Jak bezpiecznie pozbywać się owłosienia, aby nie podrażnić takiej zmiany i nie wylądować u dermatologa z niepokojącym pytaniem „co się z tym znamieniem stało"?
Znamię barwnikowe to skupisko komórek barwnikowych (melanocytów), które wymaga pewnej uwagi. Samo w sobie zwykle nie jest niebezpieczne, ale trzeba je obserwować. Dermatolodzy śledzą znamiona na skórze pod kątem zmian ich kształtu, koloru, wielkości, struktury – to właśnie na tym opiera się profilaktyka czerniaka (wyjątkowo złośliwego nowotworu skóry). Jeśli znamię zostanie podrażnione, naderwane, poparzone albo zabliźnione w wyniku depilacji, dwie rzeczy mogą pójść nie tak. Po pierwsze, sama zmiana może stać się źródłem stanu zapalnego, infekcji czy przewlekłego podrażnienia. Po drugie, zniekształcone lub uszkodzone znamię trudniej prawidłowo ocenić wizualnie, co negatywnie wpływa na „czujność onkologiczną”. Dlatego zasada jest prosta – znamion się „nie obrabia" tak samo agresywnie jak reszty skóry.
Golenie – tak, ale nie bezmyślne
Wosk lub depilator – to ryzykowne
Wosk i depilator mechaniczny działają na tej samej zasadzie – wyrywają włos razem z cebulką. Jeśli włos rośnie ze znamienia, siła szarpnięcia może przenieść się na tkankę znamieniową. Efektem bywa mikrouraz, punktowe krwawienie, a czasem stan zapalny, który utrzymuje się kilka dni. W skrajnych przypadkach powtarzające się mechaniczne drażnienie tej samej okolicy prowadzi do przewlekłego podrażnienia, które może maskować faktyczne, niepokojące zmiany zachodzące w znamieniu. Dlatego przy woskowaniu czy depilacji przy użyciu różnych urządzeń znamiona na skórze trzeba fizycznie omijać. Można na przykład okleić je plastrem silikonowym (który potem łatwo i bezboleśnie się zdejmuje) albo zostawiać „wysepkę" nietkniętej skóry wokół zmiany.
Chemiczne usuwanie owłosienia – lepiej nie
Krem depilacyjny działa chemicznie, rozpuszczając strukturę włosa, więc mechanicznie nie szarpie znamienia, ale – niestety – może je podrażniać. Substancje czynne w takich preparatach bywają dość agresywne dla skóry, dlatego również w tym przypadku lepiej nie aplikować kremu bezpośrednio na zmianę, tylko wokół niej.
Laser – tu ostrożność jest kluczowa
Laserowe pozbywanie się włosów działa na zasadzie fototermolizy – wiązka światła jest pochłaniana przez melaninę, czyli barwnik znajdujący się w mieszku włosowym, a energia zamienia się w ciepło, które niszczy mieszek. Problem w tym, że znamię barwnikowe też jest bogate w melaninę (i to zwykle w znacznie większej koncentracji niż otaczająca je skóra). Skierowanie wiązki lasera bezpośrednio na zmianę grozi więc miejscowym poparzeniem, bolesnym odczynem skórnym, a w niektórych przypadkach trwałą zmianą wyglądu znamienia – co jest problematyczne, bo dermatolodzy oceniają znamiona właśnie po ich wyglądzie. Zniekształcone przez laser znamię jest trudniejsze do prawidłowej oceny dermatoskopowej, a to może opóźnić wykrycie realnego problemu, gdyby się pojawił. Z tego względu dobre gabinety kosmetologiczne mają jasną zasadę – znamiona na skórze podczas depilacji laserowej są zabezpieczane i/lub omijane podczas zabiegu. Jeśli ktoś ma sporo zmian barwnikowych na ciele, dobrze by przed zabiegiem laserowym zrobił przegląd skóry u dermatologa. Lepiej mieć pewność, że żadne ze znamion nie wymaga dalszej diagnostyki.
A co ze znamionami "podejrzanymi"?
Niezależnie od metody usuwania owłosienia, jeśli znamię spełnia którekolwiek z kryteriów ABCDE, nie powinno być w ogóle poddawane żadnym zabiegom kosmetycznym, dopóki nie zdiagnozuje go dermatolog.
- A – asymetria, znamię „wylewające się” z jednej strony;
- B – brzegi „poszarpane”, nieregularne, ze zgrubieniami;
- C – kolor znamienia niejednolity (czarne, czerwone, brązowe, inne);
- D – duży rozmiar (średnica zmiany wynosi więcej niż 6 mm);
- E – ewolucja, czyli zauważalne zmiany zachodzące w wyglądzie znamienia.
To samo dotyczy znamion, które swędzą, bolą, krwawią samoistnie albo się łuszczą. W takiej sytuacji depilacja nie jest priorytetem – priorytetem jest konsultacja lekarska i ewentualna dermatoskopia, a jeśli trzeba, także histopatologia po chirurgicznym usunięciu podejrzanego znamienia.
Co zrobić, gdy już doszło do podrażnienia
Jeśli podczas golenia, woskowania czy innych zabiegów usuwania owłosienia znamię na skórze zostało przypadkowo naruszone, nie trzeba od razu panikować. Jednorazowe drobne skaleczenie nie powoduje czerniaka, zwykle goi się bez konsekwencji. Miejsce zranienia należy jednak oczyścić, przemyć lawaseptykiem i obserwować przez kilka dni. Sygnałem do wizyty u dermatologa jest: krwawienie, które nie ustaje, narastający ból, zaczerwienienie rozszerzające się poza samo znamię albo trwała zmiana wyglądu znamienia po jego zagojeniu (w porównaniu do stanu sprzed urazu).
Najważniejsze zasady w pigułce
Golenie w okolicy znamienia barwnikowego na skórze jest bezpieczne, o ile omija się samo znamię (zwłaszcza wypukłe) – włos wyrastający z niego lepiej przyciąć nożyczkami. Wosk i depilator mechaniczny należy stosować z pominięciem znamion, fizycznie je zasłaniając. Kremy depilacyjne nie powinny być nakładane bezpośrednio na znamiona. Laser do depilacji absolutnie nie może być kierowany na znamię barwnikowe na skórze – dobre gabinety zabezpieczają je specjalnie do tego przeznaczonymi osłonami. Znamiona niepokojące klinicznie wymagają najpierw konsultacji dermatologicznej, a dopiero potem ewentualnej depilacji w ich okolicy.
***
Usuwanie zbędnego owłosienia i znamiona na skórze nie muszą się wykluczać. Wystarczy odrobina rozwagi i – w razie jakichkolwiek wątpliwości – wizyta kontrolna u dermatologa przed rozpoczęciem regularnych zabiegów depilacyjnych.
Źródła: