Aby skutecznie walczyć z zapachem, trzeba zrozumieć, dlaczego on w ogóle powstaje. Za nieprzyjemną woń odpowiadają w tym przypadku: bakterie, dieta i nawodnienie oraz infekcje dróg moczowych.
Lęk przed tym, że inni poczują charakterystyczną woń moczu, jest jednym z częstych problemów osób borykających się z inkontynencją. Prowadzi on do wycofania społecznego, a nawet izolacji. Tymczasem świeży mocz zdrowej osoby jest niemal bezwonny. Problem nieprzyjemnego zapachu pojawia się w wyniku procesów zachodzących poza organizmem oraz specyficznych czynników zdrowotnych.
Co odpowiada za ten problematyczny zapach i jak go kontrolować, mając inkontynencję moczową?
Dlaczego mocz zmienia zapach – chemia i biologia
Rozkład bakteryjny (amoniak)
Mocz składa się głównie z wody, mocznika i soli mineralnych. Gdy opuszcza ciało i dostaje się na bieliznę lub wkładkę chłonną, wchodzi w kontakt z bakteriami bytującymi na skórze. Bakterie te produkują enzym – ureazę, który rozkłada mocznik na amoniak. To właśnie amoniak odpowiada za ostry, „toaletowy” zapach. Im dłużej mocz pozostaje w kontakcie z powietrzem i bakteriami, tym intensywniejsza staje się woń.
Dieta i nawodnienie organizmu
Nawodnienie i dieta także mają znaczenie. Skoncentrowany mocz ma nie tylko intensywny kolor, ale i znacznie silniejszy zapach, ponieważ produkty przemiany materii są w nim bardziej zagęszczone. Niektóre pokarmy (jak szparagi, czosnek, cebula, ostre przyprawy) oraz leki (przykładowo niektóre antybiotyki czy witaminy z grupy B) zawierają związki siarki, które są wydalane z moczem, zmieniając jego profil zapachowy.
Infekcje dróg moczowych (ZUM)
Nietypowy, bardzo silny lub „rybi” zapach moczu często jest pierwszym sygnałem infekcji. Bakterie w pęcherzu zmieniają skład chemiczny uryny jeszcze przed jej wydaleniem. Jeśli zapachowi towarzyszy zmętnienie moczu lub odczuwanie pieczenia przy mikcji, konieczna jest oczywiście wizyta u lekarza.
Strategie kontroli zapachu – higiena i pielęgnacja
Podstawą walki z nieprzyjemnym zapachem przy inkontynencji nie jest używanie perfum, lecz neutralizacja źródeł problemu. Pomagają w tym specjalne produkty chłonne oraz właściwa pielęgnacja okolic intymnych.
Specjalistyczne środki chłonne vs. zwykłe podpaski
Wielu pacjentów popełnia błąd, używając przy nietrzymaniu moczu zwykłych podpasek menstruacyjnych. Są one przeznaczone do chłonięcia krwi, która ma inną gęstość i pH niż mocz. Specjalistyczne wkładki urologiczne i majtki chłonne są wyposażone w superabsorbent i system neutralizacji zapachu. Ich zadaniem jest nie tylko uwięzienie wilgoci w formie żelu (z dala od skóry), ale przede wszystkim obniżenie pH, co hamuje namnażanie się bakterii odpowiedzialnych za powstawanie amoniaku.
Pielęgnacja skóry krocza
i utrzymywanie właściwego pH
Mycie okolic intymnych samą wodą lub zwykłym mydłem zasadowym może zaburzać barierę ochronną skóry, co sprzyja rozwojowi bakterii zapachowych. Zaleca się więc stosowanie preparatów o pH 5,5 (lekko kwaśnym), które wspierają naturalną florę bakteryjną. W sytuacjach, gdy w danej chwili nie ma dostępu do łazienki, warto korzystać z pianek i innych środków myjących – do stosowania bez użycia wody , które także pomagają w neutralizowaniu nieprzyjemnego zapachu.
Co jeść i pić, aby uniknąć niechcianego zapachu
Organizm musi być dobrze nawodniony, aby stężenie mocznika i amoniaku w moczu było mniejsze. Im mocz jest bardziej „rozcieńczony” wodą, tym lepiej. Im jest on bardziej gęsty, tym ostrzejszy ma zapach po wydaleniu i kontakcie z czynnikami zewnętrznymi.
Poza wodą dobrze jest pić także sok z żurawiny i/lub przyjmować witaminę C. To pomaga utrzymać kwaśne pH, a w takim środowisku bakterie rozkładające mocznik namnażają się znacznie wolniej. Warto ponadto wyeliminować (lub przynajmniej ograniczyć) używki (kawa, alkohol).
Domowe sposoby na „czyste powietrze”
A co, jeśli problem dotyczy także nieprzyjemnego zapachu utrzymującego się w pomieszczeniu lub na ubraniach?
- Należy sięgnąć po neutralizatory zapachu, a nie odświeżacze powietrza. Te drugie nie tylko nie rozwiązują problemu, ale mogą dać jeszcze gorszy, bardzo „ciężki” efekt zapachowy, jak przykładowo w przypadku połączenia aerozolu o zapachu kwiatowym z wonią amoniaku.
- W praniu ubrań można wspomagać się octem. Dodanie go do wody przy płukaniu bielizny pomaga pozbyć się zapachu amoniaku z tkaniny.
- Trzeba też zadbać o zamykane pojemniki na odpady, w których gromadzi się zużyte produkty chłonne (pieluchomajtki, majtki chłonne, wkłady urologiczne i inne). Każdy taki produkt musi być ciasno zwinięty i spakowany do szczelnego woreczka. Wtedy ogranicza się ryzyko unoszenia w pomieszczeniu nieprzyjemnego zapachu.
Przełamywanie „zapachowej” bariery psychologicznej
Strach przed zapachem u ludzi z inkontynencją określa się czasami „węchową paranoją”. Osoby cierpiące na to czują zapach moczu nawet wtedy, gdy jest on niewyczuwalny dla otoczenia.
Jeśli jednak stosuje się odpowiednie środki chłonne i zmienia je regularnie (co 3-4 godziny lub po każdym większym incydencie nietrzymania moczu), ryzyko, że ktoś postronny poczuje cokolwiek, jest bliskie zeru. Nowoczesne produkty chłonne wiążą cząsteczki zapachu tak skutecznie, że stają się one niewyczuwalne nawet z bardzo bliskiej odległości.
***
Inkontynencja jest wyzwaniem, ale nowoczesna medycyna i higiena dają dziś odpowiednie narzędzia, by zapach przestał być problemem wykluczającym z życia osoby borykające się z nietrzymaniem moczu. Kluczem jest odpowiednie działanie od wewnątrz (nawadnianie, dieta) i od zewnątrz (specjalistyczne kosmetyki i dobre produkty chłonne).