Wilgotne leczenie ran – na czym polega i jak wpływa na gojenie

Tak zwane wilgotne leczenie to jeden z obowiązujących dziś standardów w terapii niegojących się ran. Polega na utrzymywaniu w ranie odpowiedniego poziomu wilgoci, co wspiera regenerację tkanek i zmniejsza ryzyko infekcji. Kluczowe znaczenie w tej metodzie ma dobór odpowiednich opatrunków. Co jeszcze warto wiedzieć o wilgotnym leczeniu ran?

Wilgotna terapia ran jest nowoczesnym i skutecznym podejściem do pielęgnacji i leczenia różnego rodzaju ran. Dawniej praktykowano pozostawianie każdej rany „do wyschnięcia”. Okazuje się jednak, że w wielu przypadkach zachowywanie w łożysku rany pewnego poziomu wilgoci sprzyja przyspieszeniu procesów regeneracyjnych, istotnie zmniejsza ryzyko zakażenia, a także znacznie poprawia komfort pacjenta – niegojąca się rana przewlekła jest wtedy mniej bolesna. Dzięki właściwym opatrunkom jest ona ponadto dobrze chroniona przed zanieczyszczeniami. Wszystko razem zapewnia optymalne warunki gojenia.

Przeczytaj o suchej terapii ran.

Tradycyjne podejście zakłada, że rana powinna "oddychać" i wysychać na powietrzu, jednak wysuszona rana goi się wolniej, a tworzący się strup utrudnia migrację nowych komórek skóry. Wilgotne leczenie ran działa na zasadzie utrzymywania rany w środowisku naśladującym naturalne procesy zachodzące w organizmie. Dzięki temu terapia tego rodzaju:

• przyspiesza regenerację – wilgotne środowisko sprzyja proliferacji fibroblastów i keratynocytów, co napędza odbudowę tkanek;
• zmniejsza ból – nawilżenie rany redukuje podrażnienia zakończeń nerwowych;
• wspiera prawidłowe gojenie – wilgotne leczenie ułatwia regenerowanie się skóry od jej warstwy podstawnej;
• chroni przed infekcjami – nowoczesne opatrunki wykorzystywane do wilgotnej terapii ran stanowią barierę dla bakterii, jednocześnie umożliwiając wymianę gazową;
• ułatwia usuwanie wysięku i martwej tkanki – opatrunki pochłaniają nadmiar wysięku z rany, co zapobiega maceracji otaczających tkanek, redukuje ryzyko niszczenia zdrowych komórek łożyska rany oraz dostarczania pożywki dla bakterii w postaci martwic.

Wilgotne leczenie ran sprawdza się w przypadku głębokich, rozległych, trudno gojących się, przewlekłych ran odleżynowych, cukrzycowych, a także owrzodzeń żylnych podudzii ran zakażonych (oczywiście po odpowiednim oczyszczeniu). Stosuje się je również przy otarciach i oparzeniach. Wilgotna terapia ran nie jest natomiast zalecana w przypadku ran ostrych, ran pooperacyjnych, które wymagają środowiska suchego (istnieje tu ryzyko uwodnienia tkanki łącznej, obrzęku i rozejścia się brzegów rany oraz zaburzeń w regeneracji naskórka).

W wilgotnym leczeniu ran wykorzystuje się różne rodzaje opatrunków, które dobiera się w zależności od rodzaju rany, jej stanu w danej fazie, a także odpowiednio do stopnia wysięku.

• Opatrunki hydrożelowe – składają się z żelu, który zapewnia nawilżenie rany i wspomaga autolityczne (samoistne) oczyszczanie (naturalne usuwanie martwej tkanki); są wykorzystywane do zaopatrywania ran suchych, martwiczych lub z małym wysiękiem, na przykład oparzeń czy odleżyn.
• Opatrunki superabsorbcyjne (z mechanizmem płucząco-absorbcyjnym) – umożliwiają pochłanianie wysięku, jednocześnie utrzymując odpowiedni poziom wilgotności w ranie; mogą być stosowane w leczeniu ran ostrych i trudno gojących się z umiarkowanym lub obfitym wysiękiem.
• Opatrunki piankowe (poliuretanowe) – pochłaniają średni lub duży wysięk, nie wysuszając rany; chronią przed urazami mechanicznymi i zanieczyszczeniami zewnętrznymi; są miękkie, elastyczne i wygodne w stosowaniu.
• Opatrunki alginianowe – wykonane z alg morskich; w kontakcie z raną sączącą tworzą żel, który pochłania nadmiar wysięku, jednocześnie utrzymując wilgoć w ranie; są polecane w przypadku masywnych wysięków, ran głębokich i zakażonych.
• Opatrunki hydrokoloidowe – utrzymują wilgotne środowisko rany, wspierają gojenie i są bardzo wygodne w użyciu; doskonale sprawdzają się na przykład na ranach płytkich, na otarciach.
• Opatrunki z dodatkiem srebra lub innych substancji bioaktywnych – stosowane w ranach zakażonych lub zagrożonych infekcją.
  
  

Ranę kwalifikującą się do wilgotnej terapii w większości przypadków najpierw się oczyszcza (przepłukuje), na przykład za pomocą soli fizjologicznej czy płynu lawaseptycznego. Czasami przyjmuje się jednak inną ścieżkę postępowania, jak przykładowo przy niedokrwiennych strupach martwiczych, w przypadku których takie oczyszczanie może być niewskazane. Następnie należy dobrać i założyć na ranę właściwy opatrunek, biorąc pod uwagę między innymi wielkość rany, jej głębokość, nasilenie wysięku oraz to, czy rana jest zakażona. Zmiany opatrunków podczas wilgotnej terapii ran zależą od przebiegu procesu gojenia w danym przypadku. Większość opatrunków pozostawia się na ranie na kilka dni, ale trzeba ją obserwować – przede wszystkim pod kątem potencjalnej infekcji (niepokojące objawy to: nasilony obrzęk, ropny wysięk, zaognienie...). Ogólna zasada mówi o tym, że opatrunek zmienia się tak rzadko, jak tylko można i tak często, jak to konieczne. Warto o tym pamiętać, bo zbyt częste zdejmowanie i zakładanie opatrunków w pewien sposób zakłóca zachodzące w ranie procesy regeneracyjne.

***

Wilgotne leczenie ran to skuteczna metoda, która wspiera naturalne procesy regeneracyjne organizmu. Dzięki odpowiednio dobranym opatrunkom i regularnej pielęgnacji rany, unika się komplikacji i długotrwałych problemów. Stosując wilgotną terapię, można przyspieszyć proces gojenia, zmniejszyć ryzyko rozwoju infekcji i pojawienia się bolesnych blizn, a także zapewnić pacjentowi większy komfort.