Biofilm bakteryjny – niewidzialna bariera, która nie pozwala ranie się zagoić

Proces tworzenia biofilmu bakteryjnego jest błyskawiczny, choć przebiega w kilku etapach.

Na początku pojedyncze bakterie lądują na powierzchni rany (adhezja). To moment, w którym jeszcze stosunkowo łatwo je usunąć w procesie zwykłego przemywania zranienia. Jeśli jednak te pojedyncze bakterie nie są usuwane, zaczynają produkować wspomnianą już lepką substancję, pod którą mogą się bezpiecznie namnażać. Biofilm staje się strukturą wielowarstwową (dojrzewanie). Bakterie w środku tej struktury przechodzą w stan uśpienia. To ich strategia przetrwania – skoro „śpią” i nie dzielą się, antybiotyki ich nie rozpoznają i nie mogą zniszczyć. Kiedy biofilm bakteryjny jest już dojrzały, fragmenty bakterii odrywają się od niego i wędrują w inne części rany, tworząc kolejne kolonie (ekspansja).

Wszystko to dzieje się bardzo szybko – w pełni dojrzały biofilm na ranie potrafi uformować się w 2-3 dni.

Głównym problemem jest to, że biofilm pozostaje niemal niezniszczalny w ramach tradycyjnych metod.

• Antybiotykooporność – bariera ochronna biofilmu jest tak szczelna, że antybiotyki często nie są w stanie przebić się do środka w odpowiednim stężeniu. Bakterie wewnątrz są nawet 1000 razy bardziej odporne na leki niż te żyjące swobodnie!
• Blokada gojenia – obecność biofilmu bakteryjnego utrzymuje ranę w stanie ciągłego zapalenia. Organizm wysyła białe krwinki do walki, ale one „odbijają się” od tarczy biofilmu. Zamiast niszczyć bakterie, niechcący niszczą zdrowe tkanki wokół, co sprawia, że rana zamiast się goić, powiększa się.
• Niewidzialność – biofilm jest przezroczysty. Często rana wygląda na czystą, ale biofilm tam jest i skutecznie sabotuje regenerację komórek skóry.

Niestety, nie ma na to żadnej „cudownej maści”. Walka z biofilmem to proces aktywny, który określa się strategią czystej rany. Składa się ona z czterech kluczowych kroków.

To nie tylko kwestia estetyki, ponieważ bakterie z okolicznej skóry tylko czekają, by zasiedlić ranę. Dlatego skórę należy myć – delikatnie, ale dokładnie, usuwając z niej zrogowaciały naskórek.

Debridement to najważniejszy punkt. Biofilm jest mocną fortecą, którą należy „zburzyć” mechanicznie. Medycy mają na to różne sposoby (na przykład łyżeczkowanie, stosowanie specjalnych gąbek lub płynów pod ciśnieniem przy oczyszczaniu rany). Dla wielu osób brzmi to dość strasznie, ale profesjonalne oczyszczenie rany jest w tym przypadku kluczem do sukcesu. Bez zniszczenia struktury biofilmu żadne leki nie zadziałają.

Biofilm „uwielbia” chować się pod brzegami rany. Trzeba zatem regularnie dbać o to, by te brzegi były miękkie i żywe, a nie twarde i suche.

Po mechanicznym oczyszczeniu rany, należy założyć opatrunek aktywny, który „dokończy robotę”. Można sięgnąć przykładowo po opatrunki z jonami srebra czy innymi specjalnymi substancjami, które nie pozwalają biofilmowi się odbudować.

***

Biofilm bakteryjny to trudny przeciwnik, ale nie jest niezwyciężony. Jeśli twoja rana nie goi się od ponad 4 tygodni, prawdopodobnie biofilm jest jedną z przyczyn tego stanu. Nie czekaj – skonsultuj się ze specjalistą leczenia ran i daj swojej skórze szansę na regenerację. Nie bój się oczyszczania, to dyskomfort, ale otwiera drogę dla leków i rozwiązania problemu. Stosuj płyny do oczyszczania ran/lawaseptyczne. Sama sól fizjologiczna do przemywania rany to za mało. Trzeba być cierpliwym i systematycznym, bo biofilm ma tendencję do odrastania. Dlatego zmiana opatrunku w wyznaczonym terminie jest kluczowa. Nawet dzień lub dwa zwłoki mogą pozwolić bakteriom na odbudowanie bariery. No i jeszcze kwestia diety. Biofilm bakteryjny karmi się tym, co jest w organizmie, zatem wysoki poziom cukru we krwi jest dla bakterii jak paliwo rakietowe. To między innymi z tego powodu stabilizacja chorób współistniejących (na przykład cukrzycy) u osób z ranami przewlekłymi jest konieczna dla ich zagojenia.

Źródła:

• https://forumleczeniaran.pl/czym-jest-biofilm-i-dlaczego-utrudnia-gojenie-ran/