Pozycja spania a nocne wstawanie do toalety

W ciągu dnia, gdy spędzamy wiele godzin w pozycji pionowej (stojącej lub siedzącej), grawitacja ściąga płyny do najniższych partii ciała. Z czasem prowadzi to do gromadzenia się wody w tkankach nóg (i kostek) – zjawiska znanego jako obrzęki obwodowe. Kiedy wreszcie kładziemy się spać, pozycja ciała zmienia się z pionowej na poziomą, a wtedy:

• grawitacja przestaje blokować ruch płynów zalegających w nogach,
• gromadzona w ciągu dnia woda w kończynach zaczyna wracać do górnych partii ciała i krwiobiegu,
• ·nerki muszą poradzić sobie z nagłym nadmiarem płynów i zaczynają go usuwać.

Ten proces powoduje wzmożoną produkcję moczu w krótkim czasie, prowadząc do szybkiego wypełnienia pęcherza i – w konsekwencji – do wybudzenia i konieczności pójścia do toalety.

Kluczem do opanowania nokturi jest wcześniejsze, kontrolowane odprowadzenie płynów z nóg, jeszcze zanim pójdzie się spać, aby zapewnić komfort nerkom, ale to nie wszystko. Znaczenie ma także pozycja przyjmowana podczas snu.

Okazuje się, że spanie na lewym boku jest najskuteczniejsze w walce z obrzękami i nocnym wstawaniem do toalety. Wynika to z naszej anatomii. Spanie właśnie na tym boku sprzyja swobodniejszemu przepływowi krwi żylnej. Nasza żyła główna dolna (największa żyła odprowadzająca krew z dolnych partii ciała) znajduje się po prawej stronie. Spanie na prawym boku może ją więc uciskać, utrudniając nieco powrót płynów. Poza tym pozycja na boku, zwłaszcza na lewym, pomaga w równomiernym rozłożeniu płynów w organizmie, co pozwala nerkom na stopniowe filtrowanie krwi, bez gwałtownych akcji.

Doskonale sprawdza się także pozycja półleżąca. Gdy nie można spać na boku, przy dużych problemach z obrzękami warto spróbować ułożyć się z lekko uniesioną górną częścią ciała (poduszki pod plecami) oraz uniesionymi nogami (poduszka pod łydkami).

Sama zmiana pozycji spania to połowa sukcesu w przypadku nokturii. Drugą połowę stanowi proste "przeprogramowanie" organizmu, czyli wcześniejsze uwolnienie uwięzionych płynów. Co można zrobić?

Na jakieś 2-3 godziny przed snem warto poświęć 30-60 minut na leżenie z nogami uniesionymi wyżej niż poziom serca. To kontrolowany drenaż limfatyczny wywołany grawitacją. Płyny z nóg wracają wtedy do krążenia, a nerki mają czas na ich przefiltrowanie przed nocą. W czasie takiego drenażu powinno się odczuwać zwiększoną potrzebę oddania moczu. W ten sposób opróżnia się pęcherz niejako „na zapas” z tych płynów, które normalnie wróciłyby do krwiobiegu w środku nocy.

Przy problemach z nocnym wstawaniem do toalety trzeba ograniczać przyjmowanie płynów wieczorem (na około 2-3 godziny przed pójściem spać). Szczególnie należy unikać kawy, herbaty i alkoholu – które mają działanie moczopędne.

Przeczytaj też: nawadnianie organizmu przy NTM.

W ciągu dnia najlepiej unikać zbyt długiego siedzenia. Konieczne jest regularne wstawanie (od biurka czy z kanapy), spacerowanie i napinanie mięśni łydek, aby wypychać płyny z kończyn. Im mniej wody w nogach wieczorem, tym mniej płynów trafia do pęcherza w nocy.

***

Nokturia to uciążliwy problem, ale często można go złagodzić prostymi zmianami w stylu życia i odpowiednimi nawykami. Jeśli pomimo wdrożenia tych prostych trików (spanie na lewym boku, drenaż nóg) problem nocnego wstawania do toalety nadal istnieje, konieczna jest konsultacja z lekarzem. Może być to objaw innej choroby, która wymaga diagnostyki i leczenia.