Szycie rany – kiedy jest konieczne, jak wygląda
i jak się goi rana po szyciu

W wielu przypadkach szycie rany jest niezbędne dla prawidłowego gojenia i zapobiegania infekcjom. Rana do szycia powinna spełniać określone kryteria.

• Głębokość i szerokość – jeśli rana ma ponad 5 mm głębokości, jest szeroka lub jej brzegi się rozchodzą, konieczne jest zszycie.
• Obfite krwawienie – jeżeli mimo ucisku rana nadal krwawi po 10 minutach, może wymagać założenia szwów.
• Lokalizacja – rany na twarzy, powiekach, dłoniach czy stopach wymagają szycia częściej, ponieważ są bardziej narażone na zakażenia i nieestetyczne bliznowacenie.
• Mechanizm urazu – rany cięte, szarpane, a także te powstałe po ugryzieniach lub kontakcie z brudnymi przedmiotami często wymagają interwencji chirurgicznej.

Nie warto zwlekać z decyzją, ponieważ szycie rany po dłuższym czasie od jej powstania, przykładowo na drugi dzień, może być już niemożliwe. Optymalny czas na zszycie wynosi 6-12 godzin od urazu, a w przypadku czystych ran na twarzy – maksymalnie 24 godziny. Po tym czasie ryzyko zakażenia znacznie wzrasta.

Szwy na ranę zakłada lekarz. Procedura wygląda zwykle tak samo.

• Znieczulenie – w większości przypadków, aby zmniejszyć ból, stosuje się lidokainę w formie zastrzyku.
• Oczyszczenie rany – lekarz dokładnie myje i dezynfekuje ranę do szycia, usuwając z niej zanieczyszczenia i martwe tkanki.
• Założenie szwów – w zależności od głębokości rany stosuje się szwy rozpuszczalne lub nierozpuszczalne. Szycie wykonuje się najczęściej przy użyciu gotowych zestawów do szycia ran.
• Opatrunek i zalecenia pielęgnacyjne – rana po szyciu zabezpieczana jest opatrunkiem, a pacjent otrzymuje wskazówki dotyczące jej pielęgnacji.

Szycie ma na celu szybkie zamknięcie rany i ograniczenie powstawania nieestetycznych blizn. Szwy usuwa się zazwyczaj po 5-14 dniach, w zależności od lokalizacji rany.

Gojenie rany po szyciu przebiega w trzech głównych etapach.

• Faza zapalna – trwa do 5 dni. W tym czasie występuje obrzęk, zaczerwienienie i lekki ból. Jest to naturalna reakcja organizmu na uraz i początek procesu regeneracji.
• Faza proliferacyjna – trwa od 4 do 21 dni. W tym okresie wytwarzany jest kolagen, który odbudowuje uszkodzoną tkankę. Rana po szyciu stopniowo się zamyka, a strup chroni miejsce uszkodzenia.
• Faza przebudowy – trwa od 3 tygodni do kilku miesięcy. To czas, w którym dochodzi do wzmacniania tkanki i formowania blizny. W tym okresie należy unikać nadmiernego napięcia skóry oraz stosować preparaty zmniejszające blizny.

Dbanie o ranę po szyciu jest kluczowe dla jej prawidłowego zagojenia. Należy unikać moczenia rany, regularnie zmieniać opatrunek i stosować antyseptyki. Jeśli pojawi się zaczerwienienie, obrzęk lub ropienie, konieczna jest szybka konsultacja z lekarzem.

Nie każda rana nadaje się do szycia. W pewnych przypadkach lekarze rezygnują z zakładania szwów:

• jeśli minęło za dużo czasu od momentu urazu, czyli powyżej 12-24 godzin; szycie rany na drugi dzień jest niekiedy możliwe (choć to rzadka procedura) tak zwanym szwem odroczonym; sięga się po takie rozwiązanie przy ranach brudnych; szew zakładany podczas wstępnego czyszczenia rany pozostaje wtedy niezawiązany przez pewien czas, umożliwiając obserwację stanu zapalnego w ranie;
• jeżeli rana jest silnie zakażona, bo zwiększa to ryzyko powikłań;
• w przypadku gdy rana jest drobna, płytka, ponieważ może zagoić się samoistnie;
• kiedy istnieje duże ryzyko powstania ropnia przy zamknięciu rany.

W takich sytuacjach stosuje się opatrunki, kleje tkankowe lub specjalne plastry, które pomagają w zamknięciu rany bez konieczności jej szycia.

***

Zobacz też: rozejście się szwów.

Źródła:

• https://journals.viamedica.pl/advances_in_palliative_medicine/article/viewFile/29593/24347
• Kirkham, J. C., & Mahabir, R. C. (2020). Suturing Techniques and Wound Closure. Plastic Surgery, 4th Edition.