Jak czytać etykiety opatrunków i jakie opatrunki wybierać

Border, superabsorbent, Ag, CE... Dziesiątki nazw, symboli, skrótów i angielskich określeń opisują dziś materiały opatrunkowe dostępne w aptekach. Podpowiadamy, jak się w tym nie zgubić, jak czytać etykiety opatrunków i świadomie wybierać odpowiednie produkty.

Dobór opatrunku to nie tylko kwestia rozmiaru. To przede wszystkim dbałość o to, by rana goiła się w optymalnych warunkach, a do organizmu nie dostawały się niepożądane drobnoustroje. Oto co warto wiedzieć, patrząc na opakowanie.

W przypadku ran używa się opatrunków sterylnych (jałowych), dlatego jest to jedna
z kluczowych informacji o wybieranym produkcie. Opatrunki niesterylne (niejałowe) wykorzystuje się zwykle do zabezpieczenia skóry nieuszkodzonej lub jako warstwę pomocniczą.

Opatrunek jałowy jest sterylizowany i zapakowany w taki sposób, który gwarantuje brak drobnoustrojów. Oczywiście taka sterylność jest gwarantowana tylko wtedy, gdy opakowanie jest nienaruszone.

Sterylne materiały opatrunkowe opisywane są na etykietach słowem STERILE wskazującym, że dany wyrób jest wolny od żywych drobnoustrojów. Informacja ta jest czasami uzupełniana dodatkowym oznaczeniem mówiącym o metodzie sterylizacji:

• R – materiały sterylizowane radiacyjnie,
• EO – sterylizacja tlenkiem etylenu,
• A – metoda aseptyczna.

Uwaga! Jeśli na opakowaniu produktu widnieje symbol przekreślonego otwartego opakowania, oznacza to: „Nie używaj, jeśli opakowanie jest uszkodzone”.

Więcej o tym, kiedy stosować sterylne, a kiedy niesterylne opatrunki.

Na każdym certyfikowanym opatrunku znajduje się zestaw znaków, które mówią o jego jakości i przydatności, a także bezpiecznym sposobie użytkowania.

• 2 w przekreślonym kółku – to symbol jednorazowego użytku. Takich materiałów opatrunkowych nigdy nie używa się ponownie.
• Klepsydra – wskazuje na termin ważności. Obok tego symbolu podana jest data
  w formacie RRRR-MM lub RRRR-MM-DD. Termin przydatności do użytku jest istotny, ponieważ po jego przekroczeniu niektóre materiały opatrunkowe tracą określone właściwości fizyczne i chemiczne (dotyczy to na przykład substancji czynnych w opatrunkach specjalistycznych czy klejów w plastrach).
• CE – znak tego, że produkt jest przebadany oraz spełnia normy unijne dotyczące bezpieczeństwa i jakości; często uzupełniony czterocyfrowym numerem jednostki notyfikowanej.

Nowoczesne opatrunki to zaawansowane technologie. Na ich etykietach spotyka się
w związku z tym różne – często obco brzmiące – terminy.

• Latex free – informacja kluczowa dla alergików mówiąca o tym, że produkt nie zawiera lateksu, który wywołuje niekiedy bardzo silne reakcje uczuleniowe.
• Waterproof – wskazuje na wodoodporność materiału opatrunkowego.
• Breathable – opatrunek paroprzepuszczalny, pozwalający skórze oddychać, co zapobiega odparzeniom.
• Silicone / soft – oznacza warstwę silikonową w produkcie, która nie przywiera boleśnie do skóry.
• Border / adhesive – opatrunek ma obwódkę samoprzylepną lub warstwę klejącą; jeżeli nie ma takiego oznaczenia, produkt wymaga dodatkowego umocowania (przykładowo przylepca).
• Ag – to symbol srebra na etykietach opatrunków z jonami srebra w składzie, które wykazują właściwości przeciwbakteryjne.
• Up to 7 days – to informacja, że opatrunek może pozostawać na ranie przez kilka dni. Zbyt częste zmienianie opatrunków bywa niekorzystne dla procesu gojenia.

W przypadku ran sączących konieczne jest stosowanie specjalistycznych – chłonnych opatrunków. Im wysięk jest bardziej obfity, tym większą chłonność powinien mieć używany materiał opatrunkowy. Za mało chłonny opatrunek może prowadzić między innymi do maceracji skóry wokół rany . Na etykietach są różne określenia dotyczące chłonności.

• Superabsorbent – termin ten oznacza, że opatrunek ma w składzie specjalne materiały o bardzo wysokiej zdolności pochłaniania płynów. Najczęściej są to polimery superchłonne (SAP), które potrafią wchłonąć wielokrotnie więcej płynu niż same ważą i zatrzymać go wewnątrz struktury opatrunku. Dzięki temu wysięk nie wraca do rany, a skóra wokół niej pozostaje sucha.
• High absorbent – oznaczenie opatrunków wysokochłonnych, które są w stanie pochłaniać większą ilość płynu niż na przykład standardowe gaziki czy klasyczne kompresy. Takie produkty często mają kilka warstw chłonnych, specjalne włókniny lub pianki medyczne, a także strukturę, która rozprowadza płyn w głąb opatrunku.

***

Świadome czytanie etykiet opatrunków to pierwszy krok do bezpiecznej i skutecznej pielęgnacji rany. Warto pamiętać, że prawidłowy dobór materiałów opatrunkowych znacząco wpływa na szybkość gojenia i zmniejszenie ryzyka powikłań.