To jest wyrób medyczny. Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.
Poporodowe nietrzymanie moczu po nacięciu lub pęknięciu krocza - HARTMANN Polska

Pęknięcie i nacięcie krocza przy porodzie – skutki uboczne

od HARTMANN Polska 18.06.2025

Nacięcie krocza to zabieg chirurgiczny polegający na przecięciu tkanki między pochwą a odbytem w celu ułatwienia porodu. Choć jeszcze kilka dekad temu wykonywano go rutynowo, dziś podejście do epizjotomii uległo zmianie. Zgodnie z rekomendacjami Światowej Organizacji Zdrowia i Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, nacięcie krocza podczas porodu powinno się wykonywać jedynie w uzasadnionych medycznie przypadkach, na przykład wtedy, gdy występuje ryzyko niedotlenienia płodu. Skąd taka zmiana zaleceń?

Jednym z głównych argumentów przeciwko rutynowemu nacinaniu krocza są możliwe skutki uboczne nacięcia krocza przy porodzie. Wśród nich najczęściej wymienia się:

  • przewlekły ból krocza,
  • trudności w gojeniu rany,
  • uczucie ciągnięcia, bliznowacenie,
  • ból podczas stosunku (dyspareunia),
  • ·nietrzymanie moczu lub stolca.

Powikłania te mogą znacząco wpływać na jakość życia kobiety w połogu i w kolejnych miesiącach po porodzie.

Ryzyko nacięcia i pęknięcia krocza – kiedy interweniować

Choć wiele kobiet obawia się nacięcia krocza przy porodzie, warto podkreślić, że nie zawsze jest ono działaniem negatywnym – w niektórych sytuacjach może zapobiec poważniejszym uszkodzeniom tkanek. Według danych Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, nacięcie krocza wykonuje się najczęściej w przypadku:

  • porodu zabiegowego (przykładowo kleszczowego lub z użyciem próżnociągu),
  • nieprawidłowego ułożenia płodu,
  • dużego dziecka (makrosomii),
  • zagrożenia niedotlenieniem noworodka,
  • przedłużającej się II fazy porodu.

Warto jednak zaznaczyć, że samo nacięcie krocza nie chroni w pełni przed pęknięciem – może dojść do jego dalszego rozszerzenia. Według badań rutynowe stosowanie epizjotomii nie zmniejsza ryzyka poważnych urazów krocza, a nawet może zwiększać częstość powikłań. W celu ograniczenia ryzyka urazów coraz częściej rekomenduje się stosowanie masażu krocza przed porodem, przyjmowanie pozycji pionowej w czasie rodzenia oraz odpowiednie techniki parcia. Warto też już na etapie ciąży edukować się na temat profilaktyki urazów dna miednicy i przygotowania ciała do porodu.

Pęknięcie i nacięcie krocza – powikłania i ich skala

Zarówno pęknięcie krocza podczas porodu, jak i jego nacięcie wiążą się z ryzykiem powikłań, jednak różnią się charakterem uszkodzeń i częstością występowania poszczególnych następstw.

Klasyfikacja pęknięć krocza:

  • I stopień – uszkodzenie skóry i błony śluzowej,
  • II stopień – pęknięcie sięgające mięśni krocza,
  • III stopień – uszkodzenie mięśni zwieracza odbytu,
  • IV stopień – obejmujący również błonę śluzową odbytu i odbytnicę.

To właśnie pęknięcia III i IV stopnia niosą największe ryzyko trwałych powikłań – między innymi nietrzymania gazów, stolca, a także nietrzymania moczu. Choć ryzyko takich powikłań nie jest bardzo wysokie, konsekwencje bywają uciążliwe i długotrwałe. W badaniu opublikowanym w czasopiśmie Obstetrics & Gynecology (w 2004 roku) oceniano częstość występowania nietrzymania stolca u kobiet po porodzie z pęknięciem krocza III i IV stopnia. Wyniki wykazały, że nietrzymanie stolca występowało u 3,6% kobiet po pęknięciu III stopnia i u 30,8% kobiet po pęknięciu IV stopnia. To oznacza, że kobiety po pęknięciu IV stopnia były niemal 10 razy bardziej narażone na nietrzymanie stolca w porównaniu do kobiet po pęknięciu III stopnia. U większości z nich dolegliwości stopniowo ustępowały, jednak u 6,9% kobiet nietrzymanie stolca utrzymywało się nawet po 30 latach od porodu.

W przypadku nacięcia krocza, choć ryzyko uszkodzenia mięśni zwieraczy jest mniejsze niż przy głębokim pęknięciu, nie jest ono wyeliminowane całkowicie. Dodatkowo każda ingerencja chirurgiczna zwiększa ryzyko infekcji, powstawania zrostów czy bólu przewlekłego.

Nacięcie krocza a nietrzymanie moczu i stolca

Nietrzymanie moczu po porodzie to wstydliwy, ale częsty problem. Szacuje się, że nawet 25 do 30% kobiet doświadcza objawów nietrzymania moczu w ciągu kilku miesięcy po porodzie, zwłaszcza jeśli miało miejsce nacięcie krocza lub doszło do uszkodzenia mięśni dna miednicy. W leczeniu kluczową rolę odgrywają:

  • fizjoterapia uroginekologiczna – ćwiczenia mięśni dna miednicy, biofeedback, elektroterapia,
  • farmakoterapia – stosowana rzadziej, głównie w cięższych przypadkach,
  • zabiegi chirurgiczne – zalecane w ostateczności, gdy inne metody nie przynoszą rezultatów.

Podobne podejście stosuje się w przypadku nietrzymania stolca – tu jednak rehabilitacja trwa zwykle dłużej i często wymaga współpracy z proktologiem.

W okresie rekonwalescencji ważne jest zapewnienie odpowiedniego komfortu higienicznego. Specjalistyczne wkładki urologiczne lub majtki chłonne są stworzone z myślą o osobach z problemami inkontynencji. Charakteryzują się wysoką chłonnością, neutralizacją zapachów i przyjaznością dla skóry – zwłaszcza wrażliwej. Dla kobiet z nietrzymaniem moczu po porodzie rekomendowane są także delikatne podkłady poporodowe, które pomagają zadbać o higienę w pierwszych dniach po porodzie.

Jak można wspomóc proces rekonwalescencji?

Okres po porodzie naturalnym to czas, w którym ciało kobiety potrzebuje szczególnej troski. Aby zminimalizować ryzyko powikłań po nacięciu lub pęknięciu krocza, warto zadbać o odpowiedni przebieg rekonwalescencji i codzienną higienę. Ważne są:

  • regularne wykonywanie (pod okiem fizjoterapeuty) ćwiczeń wzmacniających mięśnie dna miednicy,
  • ·ograniczenie dźwigania i unikanie intensywnego wysiłku w pierwszych tygodniach po porodzie,
  • stosowanie chłonnych produktów higienicznych minimalizujących ryzyko podrażnień i infekcji,
  • monitorowanie swojego stanu zdrowia i szybka reakcja w przypadku pojawienia się objawów takich jak nietrzymanie moczu, gazów lub stolca,
  • zachowanie codziennej rutyny higienicznej, w tym delikatne mycie i osuszanie okolic krocza.

Właściwe wsparcie, edukacja oraz dostęp do specjalistycznych produktów higienicznych znacząco przyspieszają powrót do pełnego zdrowia i normalnego życia codziennego – nawet po trudnym porodzie. Pamiętajmy, że większość dolegliwości poporodowych ma charakter przejściowy – zawsze warto jednak podejmować działania, które przyspieszają regenerację organizmu, zapobiegają powikłaniom i zwiększają komfort życia pacjenta.

Źródła: