To jest wyrób medyczny. Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.
Objawy przegrzania i udaru cieplnego - HARTMANN Polska

Przegrzanie organizmu i udar cieplny – pierwsza pomoc

od HARTMANN Polska 30.05.2025
Wzrost temperatur w Polsce jest coraz bardziej odczuwalny, dlatego latem coraz łatwiej o przegrzanie organizmu, które szybko może przerodzić się w groźny udar cieplny. Jak rozpoznać jego objawy i co wtedy należy zrobić?

Przegrzanie organizmu

Przegrzanie organizmu to stan, w którym ciało gromadzi więcej ciepła, niż jest w stanie oddać. Ludzki organizm działa jak termostat, utrzymując stałą temperaturę na poziomie około 36,6°C. Gdy temperatura otoczenia jest wysoka, a my dodatkowo jesteśmy na przykład aktywni fizycznie, mechanizmy chłodzące, takie jak pocenie się, mogą okazać się niewystarczające. Do przegrzania dochodzi stopniowo – często zanim się w ogóle zorientujemy. Jakie są czynniki ryzyka?

  • Wysoka temperatura i duża wilgotność powietrza (parowanie potu jest w takich warunkach utrudnione, co zaburza naturalny mechanizm chłodzenia ciała).
  • Intensywny wysiłek fizyczny – szczególnie ten podejmowany w upalne dni.
  • Niewystarczające nawodnienie, które znacząco upośledza zdolność organizmu do pocenia (a więc chłodzenia się).
  • Noszenie nieodpowiedniej odzieży – zbyt grubej lub nieprzewiewnej, która nie pozwala skórze „oddychać”.

Na przegrzanie organizmu bardziej narażone są dzieci oraz seniorzy, a także osoby zażywające niektóre leki (między innymi diuretyki, leki przeciwhistaminowe, antydepresanty) i chorujące na choroby przewlekłe (jak cukrzyca, choroby serca czy nerek).

Przegrzany organizm – objawy

Stan ten może mieć różne nasilenie. Zaczyna się od lekkiego przegrzania organizmu, którego objawów nie należy ignorować, ponieważ finalnie może dojść do udaru cieplnego. Co zatem powinno zwrócić naszą uwagę? Nadmierne pocenie się, wilgotna, lepka, blada skóra, a także osłabienie i zmęczenie, które nie ma innego uzasadnienia. Objawami przegrzania organizmu są także bóle i zawroty głowy, nudności, wymioty. Pojawiają się niekiedy skurcze mięśni – szczególnie mięśni nóg – powodowane utratą elektrolitów. Mogą wystąpić także szybkie, płytkie tętno oraz obniżona lub lekko podwyższona temperatura.

Przegrzanie organizmu – co robić

Pierwszą i najważniejszą kwestią jest znalezienie chłodniejszego, zacienionego miejsca. Idealne w takiej sytuacji byłoby jakieś klimatyzowane pomieszczenie. O ile to możliwe, najlepiej zdjąć ubranie i rozluźnić się. Trzeba koniecznie uzupełnić płyny. Zaleca się picie wody lub izotoników, ale małymi porcjami (zwłaszcza jeśli wystąpiły wymioty). Niewskazane są kawa czy alkohol. Należy schłodzić ciało. Można w tym celu zastosować mokre okłady (na czoło, kark) lub na przykład sięgnąć po jakiś wentylator czy podręczny wiatraczek. Jeśli objawy przegrzania organizmu nie ustępują w ciągu godziny lub wręcz nasilają się, najlepiej skorzystać z pomocy medycznej.

Udar cieplny

To najpoważniejsza forma przegrzania, stanowiąca bezpośrednie zagrożenie życia. Naturalne mechanizmy chłodzenia organizmu przestają działać, temperatura ciała szybko wzrasta do 40°C lub więcej. Taka sytuacja wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.

Udar cieplny – objawy

Najłatwiej zauważalnym symptomem udaru cieplnego jest gorączka. Temperatura ciała sięga, a czasem nawet przekracza, 40°C. Kluczowym objawem jest także gorąca, sucha i zaczerwieniona skóra. Pocenie się może zanikać – organizm nie jest już w stanie produkować potu. Występują nudności, wymioty, silny ból głowy. Tętno jest przyspieszone, a oddech szybki i płytki (lub głęboki – zależnie od fazy udaru). Pojawiają się zaburzenia świadomości, dezorientacja, splątanie. Może dojść do utraty przytomności...

Udar cieplny – pierwsza pomoc

To sytuacja, która wymaga natychmiastowego działania. Osoba z udarem cieplnym powinna jak najszybciej znaleźć się w chłodnym miejscu. Należy też błyskawicznie rozpocząć chłodzenie organizmu – wysoka temperatura jest niebezpieczna. Pomaga polewanie lub zanurzenie ciała w wannie z chłodną (ale nie zimną czy lodowatą) wodą, a także stosowanie mokrych okładów – szczególnie w tych miejscach, gdzie znajdują się duże naczynia krwionośne (szyja, kark, pachy, pachwiny). W przypadku utraty przytomności należy zastosować pozycję boczną ustaloną. W oczekiwaniu na pomoc medyczną, cały czas trzeba monitorować oddech i tętno, aby w razie ich zaniku przeprowadzić resuscytację krążeniowo-oddechową.

Profilaktyka

Zawsze lepiej zapobiegać niż leczyć, a w przypadku profilaktyki udarów cieplnych to zaledwie kilka prostych zasad do przestrzegania.

  • Nawodnienie to podstawa. Trzeba pić dużo i regularnie – nawet jeśli nie czuje się pragnienia. Najlepsza jest oczywiście woda. Alkohol i kofeinę najlepiej ograniczyć, bo odwadniają organizm.
  • Warto unikać słońca między 11:00 a 16:00. To zmniejsza ryzyko przegrzania słonecznego.
  • W gorące dni wskazane jest noszenie przewiewnej odzieży w jasnych kolorach.
  • Ciężki wysiłek fizyczny tak, ale nie w upał. Latem najlepiej ćwiczyć wcześnie rano lub ewentualnie późnym wieczorem, kiedy nie jest już tak gorąco.
  • Osoby starsze i dzieci wymagają szczególnej ochrony (jako najbardziej narażone na przegrzanie). W upalne dni powinny przebywać w cieniu lub klimatyzowanych wnętrzach.

***

Zobacz też: