Pielęgnacja rany pooperacyjnej - HARTMANN Polska

Pielęgnacja rany pooperacyjnej
– opatrunek, higiena, dieta...

05.05.2021

Ponad połowa pacjentów wychodzących ze szpitala po operacji nie dostaje wskazówek na temat tego, jak powinna wyglądać pielęgnacja rany pooperacyjnej w domu: czy i jaki opatrunek na ranę pooperacyjną zakładać, w jaki sposób dbać o higienę rany po operacji, jaką dietę stosować, by rana dobrze się goiła, co można a czego nie można robić, po czym poznać, że wszystko zmierza ku lepszemu, a także co powinno niepokoić. Oto kilka najważniejszych zaleceń dla rekonwalescentów...

Niezależnie od tego, z jaką raną po operacji mamy do czynienia, każda wymaga odpowiedniego traktowania – szczególnie w pierwszych dniach i tygodniach po zabiegu. Właściwa pielęgnacja rany pooperacyjnej ma zapewnić optymalne warunki do gojenia, ochronę antyseptyczną, a także zabezpieczać ranę przed mechanicznymi urazami. Wszystko po to, aby nie doszło do powikłań (zakażenia lub na przykład rozejścia się rany pooperacyjnej).

Jak i jak długo goją się rany po operacji?

To, jak długo goi się rana po operacji, zależy od bardzo wielu czynników, między innymi od rodzaju i wielkości tej rany, wieku i ogólnej kondycji zdrowotnej pacjenta, jak również od tego, jak przebiega pielęgnacja rany pooperacyjnej w danym przypadku.

Rany po operacjach goją się zazwyczaj poprzez rychłozrost (jako czyste, cięte rany, których brzegi do siebie dobrze przylegają i są przytrzymywane szwami, a ciągłość skóry dość łatwo się odtwarza, w wyniku czego powstaje wzdłuż szwu linia blizny. To – w przeciwieństwie do gojenia poprzez ziarninowanie, kiedy rana jest głęboka i jej brzegi do siebie nie przylegają – szybki proces. Szwy z rany po operacji, jeśli nie są rozpuszczalne, zdejmuje się zwykle po kilku – kilkunastu dniach. Rana pooperacyjna, jak zresztą każda inna rana, lepiej i szybciej goi się u osób młodych i zdrowych, niż u starszych, cierpiących dodatkowo na różne choroby przewlekłe, które – jak cukrzyca – mogą znacznie utrudniać cały proces. I wreszcie także, rana po operacji prawidłowo pielęgnowana, bez powikłań, „zamykająca się” bez zakłóceń, potrzebuje na to znacznie mniej czasu, niż rana powikłana.

Gdy rana po operacji goi się prawidłowo i wszystko jest w porządku...

Na początku, tuż po operacji, rana jest silnie zaczerwieniona i obserwuje się jej niewielki obrzęk. To naturalne – jeśli z czasem zmniejsza się i w końcu zanika. Ze zdrowo gojącej się rany pooperacyjnej na początku może także sączyć się, co widać po śladach na opatrunkach pooperacyjnych, lekko krwista treść w niewielkiej ilości. To z czasem mija, rana blednie, blizna „spłaszcza się” i wszystko zaczyna dochodzić do normy.

Kiedy coś idzie nie tak, rana pooperacyjna wykazuje niepokojące objawy...

Jeżeli początkowy obrzęk i zaczerwienienie rany po operacji nasilają się, zamiast zmniejszać, a do tego dochodzą inne alarmujące symptomy, jak między innymi ucieplenie operowanego miejsca, ból, uczucie pulsowania w ranie, ropny wysięk podbarwiony krwią, prawdopodobnie rana pooperacyjna uległa zakażeniu i należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza.

Opatrunek na ranę pooperacyjną

Odpowiednie opatrunki na ranach pooperacyjnych to podstawa właściwej pielęgnacji ran po operacjach.

Tuż po zabiegu zabezpiecza się ranę opatrunkiem sterylnym na co najmniej dwie doby. Potem, jeśli rana goi się w sposób niepowikłany i nic się z niej już nie sączy, można pozostawić ją bez opatrunku (choć oczywiście zawsze jest to decyzja medyka opiekującego się pacjentem) lub – jeżeli pacjent czuje dyskomfort z powodu obecnych jeszcze w ranie nici, które bywają sztywne i odstają od skóry, zahaczając o ubrania – opatrywać ją w dalszym ciągu. Najważniejsze, aby rana pooperacyjna miała sucho i przewiewnie oraz sterylnie.

Jaki opatrunek zakładać na ranę pooperacyjną

Czysty, suchy, chłonny, przewiewny, nieprzywierający do rany, a jednocześnie dobrze trzymający się na skórze i niekrępujący ruchów. Tak zwane suche leczenie rany stosowane po operacji bazuje na opatrunkach z gazy, delikatnej włókniny, a także na wygodnych, nowoczesnych opatrunkach gotowych do przyklejenia, składających się z warstw mocujących i chłonnych.

Zakażona, sącząca rana pooperacyjna

Do zaopatrywania ran pooperacyjnych z dużym wysiękiem i/lub zakażonych, a także bardzo wrażliwych na ból i jednocześnie narażonych na urazy, najlepiej stosować po operacji opatrunek Cosmopor advance – czterowarstwowy, o maksymalnej chłonności i minimalnym ryzyku przesiąkania. To skuteczne, innowacyjne rozwiązanie oparte na technologii DryBarrier, która nie pozwala na utrzymywanie się w ranie środowiska sprzyjającego bakteriom. Wysięk i cała wilgoć z rany pooperacyjnej odprowadzane są do warstwy chłonnej opatrunku, a jego wysokie zdolności absorpcyjne nie pozwalają na przesiąknięcie ani cofnięcie się tej treści do rany, która w ten sposób pozostaje sucha. Produkt, podobnie jak poprzedni, dostępny jest w różnych rozmiarach – na różnej wielkości rany poozabiegowe.

Cosmopor advance - ochrona rany przed wilgocią - HARTMANN Polska
Fot. Wysokochłonny opatrunek na ranę pooperacyjną Cosmopor advance.

Rana wymagająca ochrony przed zamoczeniem

W przypadku, gdy istnieje konieczność doraźnego zabezpieczenia rany pozabiegowej przed zamoczeniem (podczas kąpieli czy innej aktywności związanej z wodą), warto sięgnąć po wodoodporny opatrunek Cosmopor waterproof. Tworzy on skuteczną barierę przed wilgocią z zewnątrz, dobrze przylegając do skóry i nie pozostawiając na niej resztek kleju. Do wyboru są różnej wielkości wersje tego opatrunku.

Wodoodporny opatrunek na ranę po zabiegu Cosmopor waterproof - HARTMANN Polska
Fot. Wodoodporny opatrunek na ranę po zabiegu Cosmopor waterproof.

Rana wymagająca ochrony przed słońcem

Rana pooperacyjna nie może być również wystawiana na działanie promieni słonecznych, dlatego warto ją chronić sterylnym opatrunkiem zapewniającym jednocześnie zabezpieczenie przed promieniowaniem UV. Umożliwia to Cosmopor skin color – cielisty opatrunek „przeciwsłoneczny”, idealny do ochrony tego typu ran latem, szczególnie, jeśli są one usytuowane w odkrytych, widocznych miejscach ciała – na przykład na twarzy, szyi, rękach...

Cosmopor skin color - HARTMANN Polska
Fot. Cosmopor skin color – dyskretny opatrunek z ochroną przed promieniami UV na świeżą ranę po operacji.

Prawidłowo gojąca się rana po operacji

Odpowiednią ochronę prawidłowo gojącej się ranie zapewnia pooperacyjny opatrunek Cosmopor E – samoprzylepny, trójwarstwowy, z hydrofobową warstwą kontaktową nieprzywierającą do rany. Skutecznie zabezpiecza przed wnikaniem do niej patogenów ze środowiska zewnętrznego, osusza i wentyluje ranę pooperacyjną, nie dopuszczając do namnażania się bakterii, idealnie dopasowuje się do kształtu ciała, dzięki czemu wygodnie się go nosi. Dostępny jest w wielu rozmiarach, więc łatwo zastosować go na różnej wielkości ranach po zabiegu operacyjnym.

Cosmopor E - podstawowa ochrona rany pooperacynej - HARTMANN Polska
Fot. Chłonny opatrunek na ranę pooperacyjną Cosmopor E.

Jak i jak często zmieniać opatrunek pooperacyjny

Opatrunki pooperacyjne zmienia się w domu wedle zaleceń lekarza, a jeśli takowych nie było, to zgodnie z potrzebami (na przykład po zmoczeniu czy zabrudzeniu) lub mniej więcej raz na dobę. Częstszych zmian opatrunków wymagają rany sączące się niż te, które goją się już na sucho. Zmieniając opatrunek, warto zastosować na ranę po operacji preparat antybakteryjny – zgodnie z zaleceniami medyka i/lub wskazówkami zawartymi w ulotce. To szczególnie istotne, gdy istnieje ryzyko albo objaw zakażenia.

Pielęgnacja rany pooperacyjnej – co jeszcze trzeba wiedzieć

Opatrunki to nie wszystko. W pielęgnacji rany pooperacyjnej znaczenie ma także codzienna higiena ciała, odpowiednie traktowanie blizny, właściwa dieta, a nawet strój oraz prawidłowy dobór aktywności fizycznej. Oto kilka istotnych wskazówek do zastosowania po operacji.

  • Przez kilka tygodni po zabiegu należy mieć na uwadze to, aby rana pooperacyjna nie była intensywnie namaczana. Oznacza to, że nie powinno się na przykład przesiadywać w wannie. Ciało myje się pod prysznicem, uważając na to, by strumienia wody nie kierować bezpośrednio na ranę. Najlepiej używać mydła hipoalergicznego, unikać zbyt ciepłej wody i stosować jednorazowe ręczniki.
  • Po zdjęciu szwów dobrze zająć się pielęgnacją skóry w miejscu blizny. Warto ją zabezpieczyć dedykowanym preparatem, a także masować, aby jak najbardziej uelastycznić tkankę.
  • Po operacji stosuje się zwykle dietę lekkostrawną, jednak warto ułożyć ją tak, aby znalazły się w niej składniki, które wspomagają gojenie rany i regenerację skóry. To przede wszystkim posiłki bogate w białka, witaminy i minerały, konsumowane w niewielkich ilościach, ale często (dieta na gojenie ran pooperacyjnych).
  • W czasie rekonwalescencji po zabiegu należy także zwrócić uwagę na ubranie – szczególnie te części stroju, które mają styczność z raną. Dobrze ubierać się wtedy w coś luźnego, co nie uciska i nie obciera rany i wykonane jest z naturalnego, oddychającego materiału.
  • Niezwykle istotna jest także kwestia (nie)podejmowania wysiłku fizycznego. Po operacjach, zwłaszcza tych, które obejmują jamę brzuszną, przez kilka tygodni nie można się wysilać, dźwigać dużych ciężarów czy intensywnie uprawiać sportu. Z drugiej strony, nie wolno także pozostawać w bezruchu, leżąc w łóżku. W pierwszym przypadku istnieje groźba rozejścia się rany, w drugim ryzyko powstawania zrostów.