Urazy dłoni - jak zatamować krwawienie i zabezpieczyć odcięty palec - HARTMANN Polska

Urazy dłoni – jak zatamować krwotok
i zabezpieczyć odcięty palec

01.02.2022

Jednym z częstszych uszkodzeń tkanki miękkiej, jeśli chodzi o urazy dłoni, jest odcięcie opuszek palców. Przy odrobinie nieuwagi może się to wydarzyć nawet w kuchni – przy krojeniu warzyw. Odcięty palec, na szczęście, zdarza się rzadziej, bo to zwykle efekt wypadku przy pracy z jakąś maszyną, ale i w takiej sytuacji warto wiedzieć, co trzeba robić. Jak udzielić pierwszej pomocy, zatamować krwawienie, co zrobić z odciętą opuszką palca i wreszcie także – jak zabezpieczyć odcięty palec?

Jak zawsze przy udzielaniu pierwszej pomocy, należy trzymać się pewnych schematów działania i pilnować kolejności wykonywanych czynności. Po pierwsze – zapewnienie bezpieczeństwa (sobie i osobie poszkodowanej), po drugie – wezwanie pomocy i zajęcie się osobą poszkodowaną, a dopiero po trzecie – zabezpieczenie odciętego fragmentu ciała. Punkt pierwszy zależy od indywidualnych okoliczności zdarzenia, dlatego tekst skupia się przede wszystkim na drugim i trzecim.

Jak pomóc osobie z odciętą opuszką palca lub odciętym palcem?

Tego typu urazy dłoni wiążą się z potencjalnie dużą ilością krwi, a także z dużym bólem i strachem odczuwanym przez osobę poszkodowaną. Z tym wszystkim trzeba sobie poradzić, udzielając pierwszej pomocy.

Najważniejsze jest krwawienie. Co prawda w przypadku odciętej opuszki palca raczej zwykle nie zagraża ono życiu, ale przy poważniejszych urazach dłoniszybkie i skuteczne zatamowanie krwotoku może być kwestią decydującą. Należy zatem posadzić zranioną osobę w wygodnym miejscu – tak, by mogła się oprzeć (w takich wypadkach nierzadko zdarzają się omdlenia) – i unieść jej dłoń powyżej poziomu serca, łącząc to z uciskiem krwawiącego miejsca lub (jeśli nie jest to możliwe) z uciskaniem nadgarstka. Na silnie krwawiącą ranę trzeba założyć opatrunek uciskowy. Potrzebna jest jałowa gaza i opaska kohezyjna, której sprawnie używa się nawet w tak nagłych i stresujących sytuacjach, gdy opatrunek robi się jedną ręką, lub inny – dowolny bandaż. Dla lepszego efektu tamowania krwawienia warto miejsce urazu, już po założeniu opatrunku, także nieco schłodzić. Można to zrobić poprzez przyłożenie do krwawiącego miejsca na przykład kostek lodu zawiniętych w szmatkę.

Robiąc to wszystko, należy koniecznie mieć na uwadze nie tylko stan fizyczny osoby poszkodowanej (obserwacja czy krwawienie ustało, reagowanie na potencjalne utraty przytomności, bladość skóry, dreszcze czy inne charakterystyczne symptomy...), ale także jej stan psychiczny (paniczne zdenerwowanie, reakcje szokowe, ogromny lęk...). Trzeba taką osobę otoczyć opieką w pełnym tego słowa znaczeniu – okryć kocem termicznym, pozostawać z nią cały czas w kontakcie, rozmawiać, uspokajać, wykazywać opanowanie i próbować dawać jakiś rodzaj poczucia bezpieczeństwa w tej trudnej sytuacji.

Jak zabezpieczyć odcięty palec lub opuszkę palca?

Zależnie od tego, co zostało odcięte i w jaki sposób, postępuje się różnie...

Jeżeli w wyniku urazu dłoni odcięta jest tylko opuszka palca, najlepiej przyłożyć ją do palca w miejscu odcięcia, zabezpieczyć całość jałowym opatrunkiem i dobrze zabandażować. Podobnie należy zrobić w przypadku, gdy na przykład odcięty palec trzyma się tylko na płacie skóry. Trzeba go ustawić w pozycji najbardziej zbliżonej do tej naturalnej dla niego i opatrzyć dłoń.

A jak zabezpieczyć odcięty palec i dlaczego w ogóle się to robi? Dziś są duże szanse na przyszycie straconych palców i częściowe przywrócenie dłoni sprawności. Trzeba pamiętać tylko, że odcięty palec ma mniej więcej 6 godzin życia (i to w odpowiednich warunkach). Po upływie dłuższego czasu i/lub przy niezapewnieniu tych warunków traci się szansę na operację naprawczą. Dlatego tak bardzo istotne jest, aby nie robić błędów przy zabezpieczaniu odciętych fragmentów ciała. Odcięty palec potrzebuje czystego i suchego środowiska o temperaturze mniej więcej 4°C. Należy owinąć go więc jałową gazą i włożyć do szczelnej torebki foliowej (jeśli odciętych jest więcej palców – każdy musi być zabezpieczony osobno). W sytuacji idealnej ta wodoszczelna torebko powinna znaleźć się z pojemniku z wodą i kostkami lodu – tak, by palec miał zapewniony odpowiedni poziom temperatury i był jednocześnie chroniony od wilgoci. Powszechnym błędem jest myślenie, że odcięty palec należy włożyć do lodu czy zabezpieczyć w śniegu.

***

Sprawnie i prawidłowo udzielona pierwsza pomoc przy urazie dłoni związanym ze stratą palców lub palca (albo tylko jego fragmentu), ma ogromny wpływ na powodzenie ewentualnego zabiegu rekonstrukcyjnego. Jest o co walczyć.

Zobacz także: