Choroba Parkinsona
a nietrzymanie moczu

Nietrzymanie moczu u osób z chorobą Parkinsona to częsty problem, choć nieczęsto się o nim mówi. Większość ludzi kojarzy to schorzenie z problemami ruchowymi – drżeniem czy sztywnością mięśni, ale choroba ta wpływa również na inne funkcje organizmu, w tym na kontrolę nad pęcherzem. Dla chorych częste parcie na mocz czy nietrzymanie moczu są dodatkowym utrudnieniem w codziennym funkcjonowaniu, na szczęście jednak istnieją sposoby, by sobie z tym poradzić.

Choroba Parkinsona dotyka coraz większej liczby osób na całym świecie. W 2019 roku szacowano, że cierpi na nią ponad 8,5 miliona ludzi, a prognozy wskazują, że do 2040 roku liczba ta może wzrosnąć do ponad 17 milionów. W Polsce z chorobą Parkinsona żyje 60 do 90 tysięcy osób. Chociaż nie jest to bezpośrednia przyczyna śmierci, schorzenie to może prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych jak częste upadki czy zapalenia płuc, które skracają życie. Średnia jego długość po diagnozie wynosi od 10 do 20 lat, w zależności od szybkości podjęcia leczenia i dostępu do różnych terapii.

Choroba Parkinsona rozwija się, gdy w mózgu dochodzi do obumierania komórek odpowiedzialnych za produkcję dopaminy – substancji, która pomaga kontrolować odruchy. Kiedy jej poziom spada, zaczyna pojawiać się drżenie, sztywność mięśni czy spowolnienie ruchów. Ale dlaczego te komórki obumierają? Niestety, dokładnej przyczyny jeszcze nie znamy, choć naukowcy mają w związku z tym kilka teorii.

Mówi się miedzy innymi o czynnikach genetycznych. U niektórych osób może istnieć większe ryzyko rozwoju Parkinsona ze względu na dziedziczenie pewnych genów. Jednak w większości przypadków choroba nie jest dziedziczna – tylko około 10-15% może wiązać się z mutacjami genetycznymi. Pewną rolę odgrywają również czynniki środowiskowe. Ekspozycja na niektóre substancje chemiczne, pestycydy czy przebywanie w ogólnie zanieczyszczonym środowisku mogą zwiększać ryzyko rozwoju choroby Parkinsona. Ryzyko rośnie również wraz z wiekiem. Uważa się, że naturalne procesy starzenia mogą powodować uszkodzenia komórek mózgu odpowiedzialnych za produkcję dopaminy. Niektóre badania sugerują ponadto, że uszkodzenia mitochondriów („fabryk energii” w naszych komórkach) mogą także przyczyniać się do obumierania komórek w mózgu, co z kolei prowadzi do rozwoju choroby

Choć przyczyny Parkinsona nie są w pełni zrozumiane, naukowcy cały czas pracują nad odkryciem, co dokładnie powoduje tę chorobę i jak można jej zapobiegać. Póki co, ważne jest, aby osoby z podejrzeniem choroby jak najszybciej otrzymały diagnozę i rozpoczęły leczenie, które może spowolnić rozwój objawów i poprawić jakość życia.

Każdy pacjent może mieć nieco odmienne objawy choroby Parkinsona. Najważniejsze jest, żeby przy pierwszych jej oznakach udać się do lekarza. Choroba rozwija się powoli i symptomy mogą być początkowo subtelne, dopiero z czasem stają się bardziej widoczne. Oto najczęstsze z nich:

• Drżenie – zwykle zaczyna się w jednej ręce, ale może dotyczyć też nóg czy brody; często występuje, gdy osoba odpoczywa, a znika podczas ruchu. Jednym z pierwszych charakterystycznych objawów choroby Parkinsona jest mimowolne pocieranie kciuka o palec wskazujący (ruch palców przypominający gest wykonywany w trakcie ręcznego liczenia banknotów).
• Sztywność mięśni – mięśnie stają się twarde, a ciało sztywne, co sprawia, że wykonywanie prostych czynności, jak choćby wstanie z krzesła czy schylanie się, może być trudniejsze.
• Spowolnienie ruchów (bradykinezja) – ruchy stają się wolniejsze i mniej precyzyjne. Może być też trudno zacząć jakiś ruch, na przykład ruszyć po dłuższym siedzeniu, a kroki mogą stawać się krótsze i coraz bardziej powolne.
• Problemy z równowagą – objawy Parkinsona zwiększające ryzyko upadków i znacznie utrudniające normalne funkcjonowanie.
• Zmiana mowy i mimiki – głos może stać się cichszy, a twarz mniej wyrazista, co czasem daje wrażenie braku mimiki; niektórzy mogą mieć trudności z wyraźnym mówieniem.
• Problemy ze snem i zmęczenie – częste budzenie się w nocy, trudności z zaśnięciem czy nadmierna senność w ciągu dnia to również częste objawy Parkinsona.
• Zaburzenia nastroju – choroba może wpływać na nastrój, powodując stany depresyjne, lęki czy uczucie apatii.

Nietrzymanie moczu to jeden z objawów, który może występować u osób z chorobą Parkinsona. Choć zwykle bardziej kojarzymy tę chorobę z problemami ruchowymi, to jednak dość często wpływa ona również na kontrolę nad pęcherzem. Uszkodzenia komórek nerwowych w mózgu zaburzają między innymi przekazywanie sygnałów pomiędzy mózgiem a pęcherzem moczowym. W efekcie chorzy mogą odczuwać częstszą potrzebę oddawania moczu (również w nocy), nawet jeśli pęcherz nie jest wypełniony lub mogą mieć trudności z jego pełnym opróżnieniem. Oprócz tego mogą występować nagłe, trudne do opanowania parcia na mocz i oczywiście w konsekwencji tego nietrzymanie moczu. U innych osób z Parkinsonem może dochodzić z kolei do zatrzymania moczu, co również powoduje dyskomfort i może doprowadzić do infekcji dróg moczowych.

Problem nietrzymania moczu w chorobie Parkinsona (i nie tylko w przypadku tej choroby) jest bardzo frustrujący dla pacjentów, ale można sobie z tym poradzić i poprawić komfort życia. Całkowite wyeliminowanie inkontynencji może być niemożliwe ze względu na postępujący charakter choroby, jednak codzienne funkcjonowanie bardzo ułatwiają chłonne środki higieny osobistej: wkładki lub majtki chłonne czy pieluchomajtki, oraz zmiana pewnych nawyków (chodzi o regularne wizyty w toalecie, przykładowo co dwie godziny; częste korzystanie z toalety, nawet gdy nie czuje się jeszcze pilnej potrzeby, może pomóc uniknąć nagłych parć i wpadek – warto ustalić sobie taki harmonogram). Ponadto należy unikać dużej ilości napojów przed snem oraz zdecydowanie ograniczyć kofeinę i alkohol. Lekarz urolog może dobrać też odpowiednie leki, które pomogą zapanować nad nietrzymaniem moczu przy chorobie Parkinsona. Warto także porozmawiać ze specjalistą o innych terapiach – między innymi o ćwiczeniach mięśni dna miednicy. Wszystko razem daje zwykle odczuwalną poprawę sytuacji.

Czytaj także: nietrzymanie moczu u osób starszych.

Źródła:

• https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/parkinson-disease
• https://movementdisorders.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/mdc3.12279
• https://www.tandfonline.com/doi/full/10.2147/JPRLS.S44382#abstract
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35147552/