Podrażnienie skóry od opatrunków – jak im zapobiec?

Najczęściej tego typu problemy związane są z: urazem mechanicznym, maceracją, kontaktowym zapaleniem lub „przegrzaniem” skóry.

• Urazy mechaniczne powstają przy zdejmowaniu/odklejaniu opatrunku. Jeśli przylepiec trzyma się zbyt mocno, a do tego skóra jest delikatna, cienka i/lub przesuszona, przy zdejmowaniu materiałów opatrunkowych mogą powstawać mikrourazy, a nawet powierzchowne otarcia naskórka. Problem nasila się, gdy opatrunki zmieniane są często.
• Maceracja, czyli „rozmoknięcie” skóry, to efekt wilgoci. Gdy opatrunek słabo ją odprowadza, „nie radzi sobie” z wysiękiem, skóra wokół rany staje się mokra, biała, pomarszczona i bardziej podatna na uszkodzenia. W takiej sytuacji kluczowa jest właściwa chłonność materiałów opatrunkowych i kontrola wysięku z rany.
• Zdarza się także kontaktowe zapalenie skóry. Niektóre osoby źle reagują na składniki kleju, różne dodatki zawarte w materiale opatrunkowym, środki myjące/odkażające stosowane pod opatrunkiem albo nawet na preparaty barierowe. Reakcja bywa opóźniona – objawy takiego zapalenia mogą narastać po 24-72 godzinach.
• Drażnienie od ucisku, tarcia i „przegrzania” to częsty przypadek. Zbyt ciasne bandażowanie, upijające fałdy materiału, opatrunek na stawie lub w miejscu ruchomym – wszystko to może powodować tarcie i rumień. Czasem winne jest też zbyt „szczelne” zabezpieczenie rany, które sprzyja poceniu.

Podrażnienie po kiepskiej jakości, źle dobranym lub nieprawidłowo założonym opatrunku może wyglądać różnie. To, co powinno niepokoić, to między innymi:

• zaczerwienienie (szczególnie to w kształcie plastra/opatrunku),
• pieczenie, świąd (lub najczęściej jedno i drugie),
• suchość, łuszczenie naskórka, drobne pęknięcia,
• pęcherzyki, sączenie, nadżerki (to już wyraźny sygnał, że skóra nie toleruje danego rozwiązania),
• ból przy dotyku, ewentualnie uczucie „ciągnięcia” skóry,
• biała, rozmokła skóra wokół rany (maceracja).

Jeżeli zaczerwienienie szybko się rozszerza, pojawia się ropa, nasilony ból, gorączka lub czerwone „smugi” na skórze, należy pilnie skontaktować się z lekarzem. Takie symptomy mogą sugerować zakażenie!

Najlepiej oczywiście – o ile to możliwe – zmienić opatrunek i/lub sposób jego mocowania. Elementy przylepne należy usuwać „na niskim kącie” (prawie równolegle do skóry), a nie ciągnąć do góry, co minimalizuje ryzyko urazu. Optymalnie jest ograniczyć stosowanie przylepców – można zastąpić je na przykład bandażem czy siatką mocującą. Skórę wokół rany zaleca się delikatnie przemyć, dokładnie osuszyć i zaaplikować na nią jakiś preparat ochronny (polecony przez medyka). Konieczna jest także stała obserwacja i kontrolowanie ewentualnego wysięku z rany, który zagraża już podrażnionej skórze wokół.

W praktyce najlepiej sprawdzają się te rozwiązania, które przede wszystkim:

• nie przywierają do łożyska rany (nie ma wtedy urazów przy zmianie opatrunku),
• dobrze odprowadzają i wiążą wysięk (to mniejsze ryzyko maceracji skóry),
• mają delikatne, „skórnolubne” mocowanie (co oznacza mniej podrażnień naskórka).

Oto kilka przykładów nowoczesnych opatrunków i innych materiałów opatrunkowych, doskonałych nawet w przypadku skóry wrażliwej.

• Opatrunek z cienką, miękką siateczką kontaktową, która jest impregnowana neutralną maścią, zaprojektowany tak, by nie przyklejać się do rany. To opcja idealna, gdy rana i/lub jej brzegi są wrażliwe, a każda zmiana opatrunku mogłaby kończyć się „odrywaniem go” i bólem.
• Opatrunek piankowy pokryty warstwą hydrożelu, który pomaga utrzymać optymalnie wilgotne środowisko rany (zarówno w przypadku ran suchych, jak i sączących) oraz ogranicza bolesny problem przywierania.
• Opatrunek do oczyszczania rany i wchłaniania wysięku, z hydrofobową warstwą ograniczającą przyleganie oraz możliwością usuwania go bez podrażniania skóry.
• Opatrunek superabsorpcyjny – niezastąpiony, gdy problemem jest wysięk i maceracja skóry wokół rany.
• Hipoalergiczny przylepiec z włókniny do mocowania opatrunków, wskazany także u pacjentów z wrażliwą skórą.

Tanie, „przypadkowe” rozwiązania często gorzej kontrolują wysięk, co grozi maceracją i odparzeniami. Mocniej przywierają do rany, powodując ból i uszkodzenia naskórka przy ich zdejmowaniu. Są materiałami, które nie pozwalają skórze oddychać, co powoduje przegrzewanie i świąd. Wymagają też zazwyczaj częstszych zmian niż nowoczesne opatrunki, a to kolejne – niepotrzebne obciążenie dla skóry.

Dobry i prawidłowo dobrany materiał opatrunkowy bywa droższy, ale jest skuteczniejszy, bezpieczniejszy i realnie poprawia komfort.